Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2010/15277 K.2010/18052

.....

Dava, 1479 sayılı Kanun hükümleri kapsamındaki zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, uyulan bozma ilamı sonrasında davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı ile davalılardan ......avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-) Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-) Davalı Kurum vekilinin temyiz itirazları yönünden;

...... 29.08.1989 tarihinden itibaren üyeliği,......24.08.1988 – 11.11.1996 döneminde kaydı olan, prim ödemesinde bulunmayan, hakkında 11.05.2006 günü giriş bildirgesi düzenlenen davacının 16.03.1988 – 21.08.2006 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanuna tabi zorunlu sigortalı olduğunun tespiti istemli davanın kabulü yönünde verilen ilk hükmün Dairemizce yapılan temyiz denetimi sonrasında bozulmasına ilişkin 08.11.2007 gün ve 1907/18698 sayılı ilama uyulduktan sonra mahkemece yapılan yargılama sonunda istem kısmen kabul edilerek 04.10.2000 - 21.08.2006 dönemi sigortalılık süresi hüküm altına alınmış ise de, anılan ilam gereklerinin tam anlamıyla yerine getirilmediği ve toplanan kanıtların karar vermeye elverişli olmadığı belirgindir.

Ayrıntıları söz konusu bozma ilamında açıklandığı üzere, 1479 sayılı Kanun hükümleri kapsamındaki zorunlu sigortalılığın kabulü için; 22.03.1985 – 01.08.2003 (dahil) dönemi yönünden gerçek veya götürü usulde gelir vergisi yükümlüsü olma (vergi kaydı bulunma) veya esnaf ve sanatkâr sicilinde ya da kanunla kurulu meslek kuruluşunda yöntemince kaydı bulunma koşullarından herhangi biri gerekli ve yeterli olup, 02.08.2003 gününden itibaren süregelen dönem yönünden ise ticari kazanç veya

./..

-2-

serbest meslek kazancı dolayısıyla gerçek veya basit usulde gelir vergisi yükümlüsü olma veya gelir vergisinden bağışık tutulanlara ilişkin olarak esnaf ve sanatkâr sicili ile birlikte aynı zamanda kanunla kurulu meslek kuruluşuna yöntemince kayıtlı bulunma şartları aranmaktadır. Bununla birlikte önemle vurgulanmalıdır ki, esnaf ve sanatkârlar sicil memurluğu, kanunla kurulu meslek kuruluşu veya vergi kaydı, zorunlu sigortalılığın dayanak belgeleri niteliğinde olmakla, anılan kayıtlara sahip kişiler yönünden ancak, “(diğer) .........kapsamı dışında kalma” ve “herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışma” olgularının birlikte gerçekleşmesi durumunda zorunlu sigortalılıktan söz edilebilir.

Bu açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde; 04.10.2000 – 01.08.2003 dönemine ilişkin olarak yöntemince, kapsamlı olarak inceleme ve araştırma yapılarak, meslek kuruluşu ve sicil memurluğu kaydı bulunan davacı yönünden kendi adına ve hesabına bağımsız çalışma olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği saptanmalı, özellikle ..... görevlilerince düzenlenen ve davacının ......hayvanlara sahip olup kendisine ait tarlaları ekip biçerek geçimini sağladığı bilgisini içeren 15.09.2008 günlü tutanak içeriği ile minibüsüyle nakliye işi yaptığını açıklayan 20.02.2009 tarihli tutanak içeriği arasında beliren çelişki giderildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

02.08.2003 – 21.08.2006 dönemi yönünden ise; vergi kaydı bulunmayan davacının ticari kazanç veya serbest meslek kazancı dolayısıyla gerçek veya basit usulde gelir vergisinden bağışık olduğu belirlendiği takdirde yukarıdaki paragrafta açıklanan kapsam ve nitelikte inceleme ve araştırma yapılarak kendi adına ve hesabına bağımsız çalışma olgusunun var olup olmadığı ortaya konulmalı, bağışıklığın söz konusu olmadığı durumlarda zorunlu sigortalılığa geçerlik tanınamayacağı dikkate alınmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalılardan ........... vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.