Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2010/16135 K.2012/4431

Dava, davacının 01.01.1984 -01.01.2006 tarihine kadar aralıksız köy bekçisi olarak hizmet akdi ile çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, davanın kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılardan ... Başkanlığı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, köy tüzelkişiliğine bağlı olarak 01.01.1984 - 01.01.2006 tarihine kadar aralıksız köy bekçisi olarak hizmet akdi ile çalıştığının tespitini istemiş olup, mahkemece ilamında belirtildiği gibi; davacının bekçi olarak ilk işe girişinin 01.10.1976 olduğu, tekrar işe girişinin 15.09.1977 olduğu, işyerinin 25.10.1985 tarihi itibarıyla 506 sayılı Yasa kapsamına alındığı, tanık beyanları ve bekçi cüzdanı olması nedeniyle davacının .... bekçi olarak çalıştığı, çalışma olgusunun, dolayısıyla davanın ispatlandığından bahisle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bilindiği üzere, 506 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde, bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanların sigortalı sayılacağı belirtilmiştir. Anılan Kanun kapsamında sigortalı sayılmanın koşulları; hizmet akdine göre çalışma, sözleşmede öngörülen edimin (hizmetin) işverene ait işyerinde veya işyerinden

sayılan yerlerde görülmesi, kanunda açıkça belirtilen sigortalı sayılmayacak kişilerden olunmamasıdır. Hizmet akdi, Borçlar Kanununun 313 üncü maddesinde tanımlanmış olup, her ne kadar tanımda “ücret” unsuruna yer verilmiş ise de, 506 sayılı Kanunun sistematiği ve takip eden diğer maddelerin düzenleniş şekli, anılan unsurun sigortalı niteliğini kazanabilmek için para ile ödenmesinin zorunlu olmadığını ortaya koymaktadır.

Baskın olan bilimsel ve yargısal görüşlere göre, hizmet akdinin ayırıcı ve belirleyici özelliği, “zaman” ve “bağımlılık” unsurlarıdır. Zaman unsuru, çalışanın iş gücünü belirli veya belirsiz bir süre içinde işveren veya vekilinin buyruğunda bulundurmasını kapsamaktadır ve anılan sürede buyruk ve denetim altında (bağımlılık) edim yerine getirilmektedir.

Bağımlılık ise, her an ve durumda çalışanı denetleme veya buyruğuna göre edimini yaptırma olanağını işverene tanıyan, çalışanın edimi ile ilgili buyruklar dışında çalışma olanağı bulamayacağı nitelikte bir bağımlılıktır.

Mahkemece, davalılardan...dava konusu edilen dönemleri kapsayan köy karar defteri getirtilmeli, davacının hangi dönemlerde görevlendirildiği tespit edilmeli, bu bağlamda .... davacının bekçi silahı taşıyanlara mahsus defterde kaydının bulunup bulunmadığı, hangi tarihler arasında bekçi mazbatası aldığı, ücret ödenmiş ise bu döneme ilişkin makbuzlar getirtilmeli, yine bu sürede görev yapmış muhtar ve ihtiyar heyeti azalarının tanık sıfatıyla dinlenmesi ile tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi ve davanın kabulü halinde, davacının hizmet sürelerine ilişkin tespitin bu belirlenecek tarihleri aşacak şekilde yapılmaması gerekmektedir.

Açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalılardan ... Başkanlığı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.