Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2011/19664 K.2013/1143

Davacı davalıya ait işyerinde 01.07.2004 ile 2005 yılı Ağustos ayları arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün davalı işveren ve Kurum avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir.

Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Somut olayda; davacı,davalı işyerinde 01.07.2004 tarihinde işe başladığı halde işveren ile aralarında akdettikleri 06.09.2006 tarihli sözleşmede, işe başlama tarihinin 15.07.2005 olarak belirlenmesi nedeniyle, davalı tarafından işe giriş bildirgesinin 15.07.2005 de Kuruma verildiğini ileri sürerek bu tarih öncesine ait eksik bildirilen çalışmalarının tespitini istemiştir. Mahkemece, tanık beyanları ile davacının en eskisi 02.10.2004 olmak üzere, bu tarihten itibaren düzenli olarak yurt dışından davalı Ajansa gönderdiği haber yazıları gözetilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de; mahkemenin, davanın kabulüne ilişkin kararının eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen ilkeler ışığında, davacının 2004 yılından itibaren davalı işveren nezdinde kesintisiz olduğu iddia edilen çalışmasının gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla; davacının çalışmaları ile ilgili tüm delillerin toplanmadığı, davacı tanıklarının, aynı işverenlikçe çalışması geçen işyeri tanıkları olmadığı gibi, benzer işi yapan bordrolu çalışan olup olmadıklarının belli olmadığı, davalı tanıklarının ise, talep konusu 2004 dönemine ait bordro kayıtlarında adı yer almayan tanıklar olduğu, bu nedenle beyanlarının sübut için yeterli olmadığı,

mahkemece re’sen tanık belirleme ve dinleme yoluna gidilmediği, 02.10.2004 tarihi öncesi bakımından yeterli araştırma yapılmadığı, bu şekilde eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verildiği görüldüğünden, öncelikle, dava dilekçesinde talep edilen tarihleri kapsar şekilde davalı işyeri kayıtlarında ismi geçen kişilerden davacının çalışmaları hakkında bilgi sahibi olabilecek olanlar ile,

aynı dönemde, gerektiğinde, benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, sonradan dinlenen tanık beyanları ile daha önce dinlenen tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde, bu çelişki giderilmeye çalışılmalı, taraflar arasında akdedilen ve davacı tarafından imza inkarında bulunulmayan 06.09.2006 tarihli sözleşme ve içeriğinde,

işe başlama tarihinin 15.07.2005 olarak belirlenmesi de dikkate alınarak özellikle 02.10.2004 tarihi öncesine ilişkin döneme ait sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği yada bildirim dışı kaldığı hususu gereğince araştırılmalı, adı geçen sözleşmenin 1 yıl süre akdedildiği ve sözleşmede aylık net ücretin 1000 TL olarak belirlendiği, prime esas kazancın tespiti bakımından sözleşmede işe başlama tarihi olarak öngörülen süreden öncesine teşmil edecek şekilde ve tüm döneme yönelik aylık net ücretin 1000 TL olamayacağı gözden uzak tutulmamalı, çelişkiler vaki olursa usulünce giderilmeli;

davacı tarafından başka bir mahkemede açılan işçilik alacakları dosyası kapsamında aldırılan bilirkişi raporunda, davacı tarafından ibraz edilen delillerden yıllık izin belgesinde işe başlama tarihinin 07.07.2004 olarak yazılı bulunduğu belirtilmekle bu belge ve işçilik alacakları dosyası da celp edilmek suretiyle gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda inceleme yapılarak elde edilecek sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.