Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2011/4443 K.2012/8015

Davacı, aksine Kurum işleminin iptali ile muris eşinin 2925 sayılı Kanun kapsamında bulunan ve toptan ödemeye konu olan sigortalılık süresinin ihya edilebileceğinin tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ...tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanaklarından; toptan ödeme yoluyla tasfiye edilen hizmetlerin ihyasına ilişkin 506 sayılı Kanunun Ek 14. (Değişik madde: 29/04/1986 - 3279/8 md.) maddesi, “Yürürlükten kaldırılmış olan 2454, 3575, 5417, 6900 sayılı Kanunlar ile 506 sayılı Kanun ve bunların ek ve değişikliklerine göre prim ve aidat iadesi veya toptan ödeme yapılarak hizmetleri tasfiye edilmiş bulunanlardan;a) Yeniden bu Kanuna tabi işlerde çalışmış yahut bu Kanunun 85 veya 86 ncı maddesine göre prim ödemiş olanlar ile,b) Tasfiye edilmiş veya edilecek hizmetlerin,

varsa Kanunla kurulmuş diğer sosyal güvenlik kuruluşlarında geçmiş hizmetler ile toplanarak ölüm sigortasından aylık bağlanmasına yeterli olması halinde ölenlerin hak sahipleri, Yazılı olarak müracaat ederek, hizmetin tasfiyesinde ilgililere iade edilen prim ve aidat veya toptan ödeme tutarının tamamını alındıkları tarihten yatırılacağı tarihe kadar hesaplanacak kanuni faizi ile birlikte bir defada Kuruma ödedikleri takdirde, bu hizmetler ihya edilerek bu Kanunun uygulanmasında nazara alınır.İhya edilen bu hizmetler, 2829 sayılı Kanuna göre yapılacak birleştirmede de nazara alınır.”,

2925 sayılı Yasada hüküm bulunmayan hallerde uygulanacak mevzuatı belirten 25.08.1999 tarihli 4447 sayılı Yasanın 21. maddesi ile değişik (01.01.2000 tarihinde yürürlüğe girmek üzere) 2925 sayılı Yasanın 39. maddesi “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde;

a) 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun13, 14, 15, 18, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 39, 41, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60/F, 67, 68, 70, 71, 84, 92, 94, 95, 98, 99, 100, 101, 105, 109, 110, 111, 115, 116, 117, 118, 120, 121, 123, 126, 129, 130, 132, 134, 135(A), Ek 38, Geçici 82. maddeleri, …..Uygulanır.” hükmünü içermekte olup aynı maddede 25.08.1999 tarihli 4447 sayılı Yasanın 76. maddesi ile yapılan son değişiklik ile “a) Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 13, 14, 19, 20, 21, 22, 25, 26, 27, 28, 31, 33, 34, 35, 36, 54, 55, 57, 58, 59, 60, 61, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 73,76,

77,78, 88, 89, 94, 95, 96, 97, 100 ve 101 inci, geçici 2 nci ve geçici 5 inci maddeleri ile 41 inci maddesinin (b) bendi,….uygulanır.” hükmü getirilmiştir.

5510 sayılı Yasanın 08.05.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5754 sayılı Yasanın 68. maddesi ile değişik geçici 1. maddesi “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olanlar, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında….. kapsamında kabul edilir. “

Ölüme bağlı toptan ödeme ve ihyaya ilişkin 08.05.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5754 sayılı Yasanın 22. maddesi ile değişik 5510 sayılı Yasanın 36/4. maddesi “Bu Kanuna göre toptan ödeme yapılarak tasfiye edilmiş süreler, borçlanılarak veya yurt dışı hizmetleri birleştirilerek ya da sonradan hizmet tespiti nedeniyle hak kazanılan sürelerin eklenmesi suretiyle ölüm sigortasından yararlanmak için gerekli prim ödeme gün sayısının tamamlanması halinde, hak sahiplerinin yazılı isteği üzerine 31 inci maddenin ikinci fıkrasına göre ihya edilir….”

5510 sayılı Yasanın 08.05.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5754 sayılı Yasanın 70. maddesi ile değişik geçici 5 maddesi “Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için bu Kanuna göre yapılacak toptan ödemelerin, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki hizmet sürelerine ait bölümü, bu Kanunla bazı maddeleri yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerine göre bu Kanunun yürürlük tarihi itibarıyla hesaplanarak, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih ile toptan ödemenin yapılmasına ilişkin yazılı istek tarihine kadar geçen yıllar için her yılın güncelleme katsayısı ile çarpılarak bulunan tutar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki süreler için bu Kanuna göre hesaplanan toptan ödeme tutarına ilâve edilerek ödenir.

Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce toptan ödeme yapılarak tasfiye edilen hizmetlerin 31 inci, 36 ncı ve 41 inci maddelere göre ihyasında veya borçlanılmasında, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunla bazı maddeleri yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerine göre hesaplanan tutarı, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih ile ihya talebine ilişkin yazılı istek tarihi arasında geçen yıllar için, her yılın güncelleme katsayısı ile çarpılarak bulunan değeri dikkate alınır.” hükümlerini içermektedir.

Davacının 12.05.2000 tarihinde ölen muris eşinin 01.01.1996-31.12.1999 tarihleri arasında toplam 720 günlük 2925 sayılı Kanun kapsamında Tarım sigortalısı olduğu, davacının 03.11.2000 tarihinde askerliği borçlanarak ölüm aylığı talebi üzerine, ölüm aylığı bağlanması şartları oluşmadığından belirtilen sigortalılık süresine ait primlerin toptan ödemeye konu edildiği, 506 sayılı Yasanın geçici 93. maddesi ile ölüm aylığı bağlanma koşullarında getirilen lehe hükümlerden yararlanmak üzere, davacının eldeki dava ile aksine Kurum işleminin iptali ile ihya talebinde bulunduğu,

Mahkemece, muris 5510 sayılı Yasanın 4/1-a bendi kapsamında sigortalı kabul edilerek, ölüme bağlı toptan ödeme ve ihyaya ilişkin 08.05.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5754 sayılı Yasanın 21. maddesi ile değişik 5510 sayılı Yasanın 36/4. maddesi hükmü uyarınca talebin kabul edildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda açıklanan ve süreç içinde mevzuatta meydana gelen değişiklikler ışığında, somut olay incelendiğinde; 2925 sayılı Yasada toptan ödeme yoluyla tasfiye edilen hizmetlerin ihyasına ilişkin herhangi bir hükmün yer almadığı, 2925 sayılı Yasada hüküm bulunmayan hallerde, 4447 sayılı Yasa ile değişik 2925 sayılı Yasanın 39. maddesinde 506 sayılı Yasanın hangi maddelerinin uygulanacağının sayıldığı, sayılan maddeler arasında ihyaya ilişkin 506 sayılı Yasanın Ek 14. maddesine yer verilmediği, bu durumda; talep tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri uyarınca davacının talebinin kabulünün mümkün olmadığı gözetilmeksizin hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, hüküm bozulmalıdır.

O halde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.