Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2011/6166 K.2012/18808

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir.

506 sayılı Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Dava konusu hizmetlerin geçtiği işyeri kebap ve lahmacun salonu olup, davacı bu işyerinde fırıncı ustası ve pişirimci olarak çalışmış olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece, yapılan inceleme sonucu, dava ispat edilemediğinden reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden, dava konusu edilen hizmetlerin geçtiği işyerinin daha önceleri ...tarafından işletildiği, 13.11.2004 tarihinde vefatından sonra kim tarafından işletildiğinin ve kim adına kayıt altına alındığının tam olarak belirlenmediği anlaşılmıştır.

Ayrıca, çalışmanın varlığı açısından, yapılan incelemenin de eksik araştırmaya dayandığı görülmüştür. Yukarıda belirtilen şekilde bu tür davaların niteliğine göre gerektiğinden re’sen araştırma yönteminin de bulunduğu gözetilerek, davalı işyerinin kebap ve lahmacun salonu olması da, bu nedenle gıda işyerlerinin bağlı olduğu belediyelerin ilgili birimleri tarafından denetime tabi tutulmaları gerektiği, sağlık taramasının yapılıp yapılmadığı araştırılmalı, Belediyeden...

Kebap salonu olarak bilgi sorulmuş ise de, asıl adının ...Kebap salonu olduğu gözetilerek doğru unvan ile yeniden sorularak, bu işyeri ile ilgili olarak tutulmuş tutanaklar ile çalışanlara ilişkin bilgilerin bulunduğu belgelerin varlığı sorularak istenmeli, işverenin kim olduğu da belirlenerek,

vergi dairesi tarafından düzenlenmiş işverence imzalı tutanakların varlığı araştırılmalı, vergi yoklama memuru tarafından düzenlenen tutanakların yazılı belge niteliğinde olduğu ve aksinin eşdeğerde delille ispat edilmesi gerektiği kuralı da gözetilerek komşu işyerleri araştırılarak işyeri çalışanlarının bilgi ve görgülerine başvurulmalı, gerektiğinde davacı isticvap edilerek çalışmasına ilişkin açık beyanı ve belgeleri istenmeli, gerekli görülen tüm deliller toplanarak işyerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip;

deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davacı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.