Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2011/7691 K.2012/11276

Dava, iş kazası sonucu vefat eden sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirlerin 506 sayılı Yasanın 10 ve 26. maddeleri gereğince rücuan tazmini istemine ilişkindir. Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde isteğin kısmen kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davacı Kurum ile davalılardan ... İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra isin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

5510 sayılı Yasanın 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 21. maddesindeki, "iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir." düzenlemesi getirilmiş ise de, söz konusu düzenlemenin anılan kanunda,

yürürlüğü öncesinde gerçekleşen olaylardan kaynaklanan rücuan tazminat davalarında uygulanmasına olanak veren bir düzenleme bulunmadığı ve genel olarak Kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralı gereğince, davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 10 ve 26. maddeleridir.

Bu tür davalara öğretide ve uygulamada "kademeli" dava denmektedir. Olayda, hem 26. hem de 10.madde koşulları oluşmuş ise; Kurum, anılan maddelerden sadece birine dayanarak dava açabileceği gibi, her iki madde hükümleri uyarınca da dava açabilir. Bu durumda mahkemece her iki maddede öngörülen koşulların oluşup oluşmadığının araştırılıp saptanması gerekir. Her iki madde koşullarının oluştuğunun tespiti halinde Dairemizin yerleşmiş görüşüne göre 10. madde, uygulama önceliğine sahiptir.

Somut olayda, 18.04.2002 tarihinde meydana gelen trafık-iş kazasında, dava dışı sürücü ...'in % 75, sigortalı Hüseyin Küçük'ün ise % 25 kusurlu oldukları belirtilmiş, Mahkemece 10. madde şartlarının oluştuğu kabul edilmesine rağmen, davalı işverenin sorumlu olduğu miktar % 75 kusur oranı üzerinden belirlenmiştir.

Mahkemece yapılacak iş; hükme dayanak yapılan ve Dairemizce benimsenen işverenin 10. madde gereğince % 100 kusursuz sorumluluğundan, Borçlar Kanunu'nun 43. ve 44. maddeleri uyarınca sigortalıya atfedilen % 25 kusurun %50'sinden az olmamak üzere kusur indirimi ile bulunacak miktar gözönünde bulundurularak, Kurumun rücu alacağını tespit etmekten ibarettir.

2-İş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri, hak sahiplerinin yaşı, gelirin kesilme olasılığı ve iskonto oranı gözetilerek belirlenen tutarı ifade etmektedir. 506 sayılı Yasa'nın 92. maddesi ise, "malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile iş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya hak sahibine bu aylık ve gelirlerden yüksek olanın tümü, eksik olanın da yarısı bağlanır. Bu aylık ve gelirler eşitse, iş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortasından bağlanan gelirin tümü, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından bağlanan aylığın da yarısı verilir" düzenlemesini içermektedir.

İş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine 01.05.2002 tarihinden itibaren bağlanan gelir, hak sahiplerinin aynı zamanda ölüm aylığına hak kazanmaları nedeniyle, 506 sayılı Yasa'nın 92. maddesi uyarınca yarıya indirilmiştir.

Kurumun, hak sahiplerine bağlanan ilk peşin sermaye değerli gelirden fazlasını isteme hakkı bulunmadığı gibi; bağlanan gelirin kesildiği veya kesilmesi gereğinin, yargılama sürecinde ortaya çıktığı durumlarda, Kurumun ödemediği veya ödeyemeyecek olduğu gelir kesimini rücuan isteyemeyeceği yönü de, tazmine yönelik davada gözetilmesi gereken genel ilkeler arasında bulunmaktadır.

Dava konusu edilen gelirlerin, 506 sayılı Yasa'nın 92. maddesi uyarınca yarıya indirildiği gerçeği karsısında, bu indirimin davalıların tazminle sorumlu olduğu ilk peşin sermaye değerli gelir miktarına da yansıtılması gereği üzerinde durulmaksızın, peşin sermaye değeri hesap tablosunun ilk satırındaki miktar esas alınarak sonuca varılmış olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. Kuşkusuz temyiz etmeyen davalı Başak Sigorta A.Ş. yönünden kurum lehine kazanılmış usuli hak durumu da gözetilmelidir.

O halde, davacı Kurum ve davalılardan ... İnş. Taah. Tur. San. ve Tic. A.Ş. vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.