Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2011/9162 K.2012/12755

Dava, İsviçre Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından Kuruma transfer edilen primlerin iadesi istemine ilişkindir. Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dosya kapsamına göre, 05.09.2006 tarihinde İsviçre'de geçen çalışmaları için kısmi borçlanma talebinde bulunan davacının, 05.01.1995-31.07.1995 ile 01.08.2000 ile 05.09.2006 tarihleri arasındaki 2400 gün için belirlenen 8.400 ABD doları karşılığı olan 11.228,28 TL'i süresinde ödeyerek, 19.04.2007 tarihinde tahsis talebinde bulunması üzerine, 01.05.2007 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmıştır.

Sigortalı, 25.05.2007 tarihinde İsviçre'de geçen çalışmaları nedeniyle, İsviçre Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenen primlerin transferi için Kurumdan talepte bulunmuş, bunun üzerine, İsviçre Sosyal Güvenlik Kurumu 08.05.2009 tarihinde 8583 karşılığı olan 915.719,75 İsviçre Frangını Kuruma transfer etmiştir.Bunun üzerine Kurum tarafından, davacının yurt dışında geçen 01.01.1980-31.12.1982 arasındaki 1080 gün, 01.02.1983-31.05.1989 arasında geçen 2280 gün, 01.01.1990-28.02.1992 arasında geçen 780 gün, 01.01.1993-28.02.1993 arasında geçen 60 gün,

01.01.1994-31.07.1997 arasında geçen 720 gün olmak üzere toplam 5284 gün karşılığı olan 31.756,84 Frank iade edilmeyerek, davacının sigortalı hizmetlerine eklenmiş ve böylece aylığın iyileştirmesinde kullanılarak, davalıya 01.06.2009 tarihinden itibaren toplam 9353 gün primi üzerinden aylık bağlandığı anlaşılmaktadır.

Davacı, aylığın iyileştirmesinde kullanılan, 31.756,84 Frankın iadesini talep etmektedir.Mahkemenin hükmü, eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.Çünkü, transfer edilen primlerin iade koşulları gereğince ve yeterince araştırılıp incelenmemiştir.

Davanın yasal dayanaklarından olan 01.05.1969 tarihinde imzalanan ve 1452 sayılı Kanunla onaylanıp, 01.01.1969 tarihinde yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti ile İsviçre Federal Konseyi arasındaki Sosyal Güvenlik Sözleşmesine, 11.11.1980 tarihinde onaylanan ve 01.06.1981 tarihinde yürürlüğe giren ek sözleşmenin 1/2 maddesi ile eklenen 10/a maddesinde aynen, “Türk vatandaşları İsviçre yaşlılık ve ölüm sigortalarına kendileri için yatırılmış olan primlerin Türk sigortalarına transferini,

İsviçre malüllük yaşlılık ve ölüm sigortaları yardımlarından henüz hiç yararlanmamış olmaları ve Türkiye’ye yerleşmek üzere İsviçre’den ayrılmış bulunmaları koşulu ile talep edebilirler, ...primler Türkiye Sosyal Sigortalar Kurumuna transfer olunur ve bu Kurum primleri Türk Mevzuatına göre yetkili sigorta kuruluşuna intikal ettirir. Bu primler ve bu primlere ilişkin süreler bir Türk aylığına hak kazanmada ve bu aylığın hesabında, Türk primlerine ve sürelerine muadil sayılır.

Transfer olunan primlerden Türk Emeklilik Sigortası çerçevesinde sigortalı veya hak sahibi yararına hiçbir menfaat sağlanamıyorsa anılan yetkili kuruluşa transfer edilmiş olan primler ilgili kimselere iade edilir” hükmü öngörülmüştür.

Ek Sözleşmenin birinci maddesiyle eklenen ana sözleşmenin 10/a maddesi hükümlerine göre, transfer edilen primlerin sigortalıya iadesi şu üç koşulun birlikte gerçekleşmesine bağlıdır.

a)İsviçre yaşlılık, malüllük ve ölüm sigortaları yardımlarından yararlanmamış olmak,

b)Türkiye’de veya üçüncü bir ülkede yerleşmek amacıyla İsviçre’den ayrılmış olmak,

c)Transfer edilen primler nedeniyle Türk Emeklilik Sigortası çerçevesinde sigortalı veya hak sahibi yararına hiçbir menfaat sağlanmamış olması gerekir. İnceleme konusu davamızda, anılan birinci ve ikinci koşulun gerçekleştiği konusunda uyuşmazlık yoktur. Ancak, üçüncü koşulun gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda bir inceleme ve değerlendirme yapılmamıştır.İadeye konu transfer edilen primlerin, sigortalının menfaatına kullanılmasının mümkün olup olmadığı, bağlanacak yaşlılık aylığında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği yönü, usulünce saptanması gerekir. Şayet, sigortalının menfaatına kullanılması mümkün ise, maddenin lafzından ve ruhundan açıkça anlaşılacağı üzere, primlerin iade edilemeyeceği yönü gözetilmelidir.

Nitekim, 3201 sayılı Kanunun 10. maddesinde de; Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri ile transferi sağlanan primlerin sigortalı ya da hak sahiplerine iadesinde; bu primlerden, Türk Sosyal Güvenlik Kanunları çerçevesinde, Sosyal Sigorta yardımlarından yararlanmada menfaat sağlanamaması esasına dayalı koşullar aranmıştır.

Diğer taraftan; Anayasanın 90/son maddesinde ifade edildiği üzere, yöntemine göre yürürlüğe konmuş, uluslararası sözleşmeler, kanun hükmünde olup, bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa mahkemesine başvurulamaz.

Hal böyle olunca da, Türkiye Cumhuriyeti ile, İsviçre Federal Konseyi arasındaki sözleşmenin anılan maddesi hükmüne, uygulama açısından yasal güç tanımak Anayasal bir zorunluluktur.

Yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında, anılan sözleşme kuralına öncelik ve üstünlük tanınarak, davaya konu istemin bu çerçevede yeniden değerlendirilmesiyle varılacak sonuca göre karar verilmesi gereğinin gözetilmemiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.