Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2012/19072 K.2012/16768

Dava, davacının davalı işveren yanındaki çalışmaları kapsamında itibari hizmet süresinin tespiti ve sigortalılık süresine eklenmesi istemine ilişkindir.

Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılar avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davalı TCDD Genel Müdürlüğüne Liman İşletme Müdürlüğü’ne ait gemide gemi adamı konumunda geçen çalışmaların, 506 sayılı Yasanın Ek 5. maddesi uyarınca itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir koşullarda geçtiğinin tespitine ilişkin davanın yargılaması sonucunda, davalı işverene ait işyerinde geçen primi ödenmiş çalışma süresi gözetilerek itibari hizmet süresinden yararlanmaya karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın 3395 sayılı Yasa ile değişik Ek 5. maddesinin III. bendidir. Anılan düzenleme; “Gemi adamları, gemi ateşçileri, kömürcüler, dalgıçlar” yönünden, denizde geçen çalışma süreleri için itibari hizmetten yararlanma olanağı öngörmüştür.

Denizde çalışma koşulu, sefer halindeki gemide çalışma biçiminde gerçekleşeceği gibi; limanda bekleyen geminin sefere hazırlanması, bakım onarımı gibi konumlarda fiilen gemide görevli olarak geçirilen ve denizle bağlantının kopmadığı çalışma olarak da gerçekleşebilmektedir (HGK 07.02.2001 t., 2001/21-20 E., 2001/110 K.). Ancak, geminin seferde veya limanda beklediği sürede denizde geçen eylemli çalışma süresinin; gemi ve liman kayıtları, işveren nezdindeki belgeler, işveren tarafından denizde yürütülen faaliyetin kapsam ve kapasitesi de gözetilerek, sunulan kanıtların değerlendirilmesi sonucunda, çelişkiden uzak olarak belirlenmelidir.

Davacının, dava ettiği sürenin tamamı bakımından, yapılan işin niteliği, bakıma giren deniz araçlarının kayıtlarının tutulduğu defter ve belgeler, davacının işyerindeki çalışmasına ilişkin bilgileri içeren şahsi sicil dosyası, çalışmaların kayıt altına alındığı belgeler celbedilmeli, bu işleri kayıt altına alan kişi/kişilerin beyanları, sigortalının görevlendirmesini yapan yetkilinin beyanları alınmalı, varsa puantaj listeleri ve diğer kayıtlar da dikkate alınmak suretiyle ayrıntılı araştırma yapılmalı,

geminin seferde veya limanda bulunduğu sırada denizde eylemli çalışma olarak gerçekleşen çalışma sürelerinin yukarıda sıralanan maddi ve hukuki olgular ışığında duraksamaya yer vermeyecek biçimde tespiti gereği üzerinde durulmaksızın; şüpheli bir durum olduğunda sigortalı lehine yorumla davacının itibari hizmetten yararlanabileceği sonucuna giden bilirkişi raporu esas alınarak bildirilen tüm sigortalılık süresinin denizde geçtiğinin kabulünden hareketle sonuca varılması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.