Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2012/19122 K.2013/12035

.......

Davacı, 28.02.1989 – 30.08.1996 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalı olduğunun tespitine, bu olmadığında 28.02.1989 – 14.07.1999 dönemi için ödediği primlerin iadesine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece, davacının 28.02.1989 – 30.08.1996 tarihleri arasında sigortalı olduğunun tespitine karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı kanunun 24. maddesine göre, bir kimsenin zorunlu ....... sigortalısı olması için, meslek kuruluş kaydı ile birlikte, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışması gerekir.

Öte yandan, 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı yasanın 6. maddesi ile değişik 1479 sayılı yasanın 24. maddesinde, zorunl...... sigortalısı olmak için ticari kazanç veya serbest meslek kazancı dolayısıyla gerçek veya götürü usulde gelir vergisi mükellefi olma, gelir vergisinden muaf olanların da meslek kuruluşuna kayıtlı olması hükmü yer almaktadır.

Yine 22.03.1985 tarihinde 3165 sayılı kanunla getirilip, uyuşmazlık konusu döneme uygulanması gereken düzenleme ile de kendi nam ve hesabına çalışanlardan vergi mükellefi olan, esnaf siciline veya meslek kuruluşuna kaydı olanların ........sigortalısı olacağı belirtilmiştir.

Davacı, ayakkabıcılık faaliyeti nedeniyle 06.02.1989 – 29.12.1989 tarihleri arasında, bakkaliye işi nedeniyle 30.08.1996 tarihinden itibaren devam eder şekilde vergiye, 06.02.1989 tarihinden itibaren ....... Odasına, 18.09.1996 tarihinden itibaren de sicile kayıtlı olup; 09.07.1999 tarihli işlem ile 06.02.1989 tarihinden itibaren ..... sigortalısı olarak tescil edilmiş; Davalı Kurum,daha sonra, Odanın 1997 yılından önceki defterlerinin kaybolduğu gerekçesi ile, davacıyı 30.08.1996 tarihinden itibaren sigortalı saymıştır. Giriş bildirgesinde, davacının önceki vergi kaydının 29.02.1989 tarihinde sona erdiği yazılıdır.

./..

-2-

Tanıklar, davacının 5-6 ay kundura işi yaptığını, daha sonra da kardeşleri ile market işlettiğini beyan etmişlerdir. Davacının, bakkaliye işi nedeniyle vergi ve sicil kaydının 30.08.1996 tarihinden itibaren başladığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece, belgelerdeki çelişkinin de giderilmesi için, davacının vergi kayıtları başlangıç ve bitiş tarihlerinin bildirilmesi istenilerek getirtilmeli; uyuşmazlık konusu dönemden vergiye kayıtlı sürelerde kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmasının bulunduğu esas alınarak bu süreye zorunlu sigortalılık verilmelidir.

Davacının, uyuşmazlık konusu olup, vergi kaydının bulunmadığı sürelere ilişkin olarak; kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmasının bulunup-bulunmadığı araştırılmalı; böyle bir çalışmasının bulunmadığı dönemlerde zorunlu sigortalı sayılamayacağı gözetilerek, prim cetveli getirtilip, zorunlu sigortalı sayıldığı dönemlere ilişkin primler dışlanarak, fazla prim ödemesinin bulunması durumunda, fazla primin ödeme tarihinden başlayarak, karşıladığı sürede isteğe bağlı sigortalı olacağı esas alınmalı;

primlerin cebri icra yoluyla tahsil edilmiş olması durumunda, zorunlu sigortalı sayılan dönem dışında, icraya konu dönemin tamamında isteğe bağlı sigortalı sayılacağı gözetilmelidir.

Mahkemenin yukarıda açıklanan maddi ve hukuki esaslar doğrultusunda yargılama yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

........