Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2012/19542 K.2013/17618

Dava, 506 sayılı Kanunun 92’nci maddesi uygulamasındaki hata nedeniyle oluşan gelir ve aylık alacaklarının tahsili ile aksine Kurum işleminin iptali istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1- Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanunun 92’nci maddesinin 2’nci fıkrası hükmüne göre; ......... (uzun vadeli sigorta kolları) sigortaları ile iş kazaları ve ...... hastalıkları (kısa vadeli sigorta kolları) sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya bu aylık ve gelirlerden yüksek olanın tümü, eksik olanın yarısı bağlanır. Sosyal yardım zammı açısından ise 506 sayılı Kanunun Ek 24’üncü maddesi uyarınca gelir veya aylıktan en fazla ödemeye imkân veren yalnızca biri üzerinden ödeme yapılır.

Dosya kapsamından; yargılamanın devamı sırasında ölen davacı sigortalıya, maruz kaldığı ...... hastalığı nedeniyle %24 oranında sürekli iş göremezlik durumuna girmesi sonucunda 15.11.1974 tarihinden itibaren kısa vadeli sigorta kollarından ...... hastalığı iş göremezlik geliri bağlandığı, sigortalılık süresi ve prim gün sayısı koşullarını yerine getirmesi üzerine 01.11.1978 tarihinden itibaren de uzun vadeli sigorta kollarından yaşlılık aylığı bağlandığı,

ancak 506 sayılı Kanunun 92’nci maddesi uyarınca daha fazla olan yaşlılık aylığının tümü, gelirin ise yarısı ile fazla ödemeye imkân veren dosya üzerinden sosyal yardım zammı ödenmesi gerekirken; sehven sosyal yardım zamlarını da içerecek şekilde hem aylığın hem de gelirin tümünün ödendiği anlaşılmaktadır.

Bu arada sigortalının sürekli iş göremezlik oranının artma ile %35,2 oranına çıkması üzerine 01.03.1981 tarihinden itibaren bağlanan gelir miktarında artış olmuş; söz konusu 92’nci maddenin uygulanmadığı da fark edilerek 01.11.1978 – 01.03.1981 tarihleri arasındaki sürede yersiz ödenen gelirin yarısı ile sosyal yardım zammı olmak üzere (31.223 TL. gelir, 19.064 sosyal yardım zammı) toplam 50.287 TL. sigortalının yükselen sürekli iş göremezlik oranına bağlı gelir alacağından ve sonraki aylık ve gelir alacaklarından mahsup edilerek sigortalıdan tahsil edilmiştir.

Ne var ki; sürekli iş göremezlik oranındaki artış nedeniyle artık gelir fazla olup tamamının, yaşlılık aylığının ise yarısının ve yine fazla ödemeye imkân veren dosyadan sosyal yardım zammının ödenmesi gerekirken, her iki dosyadan gelir ve aylıklar ile sosyal yardım zamlarının tamamının ödenmesine devam edilmiştir.

Bu defa Kasım 1999 da durum fark edilerek, 01.03.1981 – 20.11.1999 tarihleri arasında yersiz ödenen toplam 831.401.593 TL. yaşlılık aylığı ve sosyal yardım zammı yine sigortalının alacaklarından mahsup edilerek tahsil edilmiştir. Yersiz ödemeler davalı Kurum kusurundan kaynaklandığından sigortalıdan herhangi bir faiz tahsiline gidilmediği, Kurum işlemlerinin 506 sayılı Kanunun 92 ve Ek 24’üncü maddelerine uygun olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması;

2- Kabule göre; a- Hükme esas alınan davalı Kurum yazısında 01.11.1978 – 01.03.1981 tarihleri arasında fazla ödenen sosyal yardım zamları nedeniyle tahakkuk edilerek, kendisine yapılan ödemelerden mahsup edilen sosyal yardım zammı miktarının 19.064 TL. olduğu, hatalı mahsup yapıldığı kabulü durumunda ise sigortalının borcunun 15.044 TL. olacağı belirtildiğine göre; sigortalının Kurumdan alacağı fazladan ödediği 4.020 TL. olduğu halde; Mahkemece, sigortalının Kuruma olan borç tutarı fazla ödemesi kabul edilerek 15.044 TL. nin tahsiline karar verilmesi;

b- 5083 sayılı ............ Birimi Hakkında Kanunun 1 ve 2’nci maddeleri gereğince 1981 itibariyle 15.044 TL. olan kabule konu tutarın Yeni Türk Lirası(Türk Lirası) karşılığı 0,015 YTL. (0,015 TL.); bir başka deyişle 1,5 Kuruş olduğu halde, 15.044,00 TL. ye hükmedilmesi;

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.