Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2012/21668 K.2013/9251

Dava, rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiğİ şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanunun 87.maddesi hükmünde tanımlandığı üzere taşeron; bir işte ya da bir işin bölüm veya eklentilerinde asıl işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran 3.kişidir.

Asıl işveren taşeron ilişkisinin varlığı için öncelikle işin başka bir işverenden alınmış olması, bir başka ifade ile, asıl işverenin işverenlik sıfatına devredilen iş dolayısıyla sahip olması, asıl işyeri yada işyerinden sayılan yerlerde kendi adına işçi çalıştırıyor olması gerekir.

İşin belirli bir bölümünde değil de tamamının bir bütün halinde yada bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenlerde asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

Aracı sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise, asıl işverenden istenilen işin, asıl iş yada işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.

Dairemizin, 29.05.2012 tarih ve... Esas, 2012/9926 Karar sayılı bozma ilamında; “Ceza dosyası ve tazminat dosyası celbedilerek delillerin irdelenmesi ile ... Gıda Mak. San. A.Ş. ile ... Isı Mak. A.Ş.

arasındaki işin, anahtar teslimi verilip verilmediği, bu bağlamda asıl işveren-taşeron ilişkisinin varlığının araştırılması, yine davalılardan ...'nin Kurum müfettiş raporu ile alınan kusur raporlarında ve tanık beyanlarında, işveren vekili, inşaat kalfası, taşeron olarak farklı şekillerde nitelendirdiği belirtilerek, bu husus araştırılarak ne sıfatla işi yürüttüğünün belirlenmesi ve daha sonra zararlandırıcı sigorta olayının gerçekleşmesinde rolü bulunan gerçek ve tüzel kişilerin kusurlarının belirlenmesi için zararlandırıcı sigorta olayının gerçekleştiği iş kolunda ve işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında uzman bilirkişilerden kusur raporu alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği” belirtilmiştir.

Mahkemece, bozma kararına uyulmasına karar verilmiştir. Bozma kararına uyulmakla, bozma kararı lehine olan taraf yararına usulü kazanılmış hak doğar ve mahkemece, bozma kararı doğrultusunda karar verilmesi gerekir. (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı İBK) O halde, mahkemece bozma ilamına uyulduğuna göre, bozma ilamı kapsamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak karar verilmesi gerekir.

Mahkemece bozma sonrası yapılan yargılama sürecinde, ceza ve tazminat dosyasının celbedildiği, davalılardan Nihat'ın ceza dosyasında beraat ettiği, tazminat dosyasında ise; % 100 davalılardan ...Gıda Mak. San.

A.Ş'nin kusuruna göre hüküm kurulduğu davalılardan Nihat hakkında ise “davanın atiye bırakılması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığı”na karar verildiği, hükmün onanarak kesinleştiği, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalılardan ...'ye vergi kaydı bulunmadığı, işçi olarak çalıştığı, ... Mak. A.Ş.'nin ise inşaatı teslim ettiği gerekçesiyle kusur izafe edilmediği, ... Gıda Mak. San.

A.Ş'nin ise % 100 oranında kusurlu olduğunun belirlendiği anlaşılmış olup, ... yönünden yapılan araştırma ile ceza ve tazminat dosyaları içeriği dikkate alındığında Mahkememe hükmü yerindeyse de; ...Mak. A.Ş. ile ... Gıda Mak. San. A.Ş arasındaki işin, anahtar teslimi verilip verilmediği, bu bağlamda asıl işveren-taşeron ilişkisinin varlığının yöntemince araştırılmadığı ve bozma ilamı gereğinin kısmen yerine getirildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılması gereken iş,... Gıda Mak. San. A.Ş. ile ... Mak. A.Ş. arasındaki işin, anahtar teslimi verilip verilmediği, bu bağlamda asıl işveren-taşeron ilişkisinin varlığının araştırılarak, asıl işveren-taşeronluk ilişkinin bulunduğunun anlaşılması halinde, zararlandırıcı sigorta olayının gerçekleştiği iş kolunda ve işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında uzman bilirkişilerden kusur raporu alınarak sonucuna göre karar vermek, aksi takdirde ise şimdiki gibi hüküm kurmaktan ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.