Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2012/22501 K.2012/22619

Davacı, ek prim tahakkuku ve gecikme zammı nedeniyle Kuruma borçlu olmadıklarının tespiti ile aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, ... isimli sigortalının kronik böbrek yetmezliği nedeniyle davacı şirkete ait Kırşehir'de bulunan "Cami İnşaatı" isimli işyerinden 24.06.2005-30.12.2005 tarihleri arasındaki bildirimlerinin fiili olmadığının müfettiş raporu ile tespiti sonucu, fark işçilik üzerinden tahakkuk ettirilen sigorta primi ve gecikme zammı nedeniyle Kuruma borçlu olmadıklarının tespiti ile Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, tanık olarak dinlenen işveren vekili ... ile proje koordinatörü ...'un beyanlarında, sigortalının böbrek hastası olması sebebiyle kendisine kolay işler verildiğini, gün içinde diyaliz makinesine de girdiğini, ancak Kırşehir'deki cami inşaatında çalıştığını beyan etmeleri sebebiyle, Kırşehir'de bulunan davacı şirkete ait "Cami İnşaatı" isimli işyerinden 24.06.2005-30.12.2005 tarihleri arasında yapılan bildirimlerin fiili çalışmaya dayandığı belirtilerek, davanın kabulüne karar verilmiştir.

...'a ait hizmet cetveline bakıldığında, Kırşehir'de bulunan "Cami İnşaatı" isimli işyerinden 24.06.2005-30.12.2005 tarihleri arasında 187 gün bildirilen hizmetlerinin bulunduğu; proje koordinatörü ...'un müfettiş ifadesinde, sigortalının İzmir'de bulunan davacı şirkete ait muhtelif inşaat işlerinde gündüz bekçisi olarak çalıştığını, haftanın belli günlerinde diyaliz makinesine girdiğini, ancak Ankara ve Kırşehir'de geçen çalışmalarının bulunmadığını beyan ettiği anlaşılmaktadır.

Sigortalı İzmir'de ikamet etmekte olup, Kuruma verdiği 24.05.2006 tarih ve 18955 nolu dilekçesinde, 8 yıldır böbrek hastası olup, diyaliz makinesine girdiğini, bu nedenle yolculuk yapamadığını belirterek, Kırşehir'e gidemeyeceği için ödeneğinin İzmir'de bulunan adresine posta yolu ile gönderilmesini talep etmiştir.

21.05.2009 tarih ve 93205/İNC/07 nolu müfettiş raporunda, sigortalının ikametgahının bulunduğu ve diyaliz makinesine girdiği İzmir ilinden çok uzakta bulunan davacı şirkete ait Kırşehir'de bulunan "Cami İnşaatı" isimli işyerinden 24.06.2005-30.12.2005 tarihleri arasında bildirilen hizmetlerinin inandırıcı olmadığı belirtilerek, fiili çalışmaya dayanmayan, sosyal sigorta yardımlarından yararlanma amacına yönelik 187 günlük çalışma bildiriminin iptaline karar verilmiştir.

01.10.2009 tarih ve 12641599 nolu Kurum yazısı ile sigortalının 24.06.2005-30.12.2005 tarihleri arasındaki bildirimleri iptal edildiğinden, cami inşaatı işyeri ile ilgili işcilik değerlendirmesi yapılarak, 3.107,53 TL fark işçilik tutarının tespit edildiği, eksik işciliğin en son bildirim yapılan 2005/Aralık ayına mal edildiği belirtilerek, 3.107,53 TL fark işçilik üzerinden tahakkuk eden 1.103.17 TL sigorta primi, 1.099,01 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 2.202,18 TL tutarındaki Kurum alacağının ödenmesi davacı şirketten istenmiştir.

Davalı Kurum tarafından Kırşehir 1. Asliye (İş) Hukuk Mahkemesi'nde açılan davada, davacı şirkete ait işyerlerinden (... isimli sigortalıya ilişkin) bildirilen çalışmaların fiili ve gerçek olmadığı, Kurum tarafından sağlanan sağlık yardımlarından yararlanmak amacıyla, gerçeğe aykırı bildirimde bulunulduğu belirtilerek, sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği ile yapılan tedavi giderlerinin davacı işverenden tahsilini talep edilmiş, mahkemece, müfettiş raporlarının aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğu, aksinin de ispatlanamadığı belirtilerek,

sigortalının raporlu olduğu ve fiili çalışmasının bulunmadığı dönemlerde işveren tarafından gerçeğe aykırı biçimde bildirimde bulunulduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Yozgat İdare Mahkemesi'nde açılan davada ise, 187 günlük çalışmaya dair kayıtların gerçeği yansıtmaması sebebiyle işveren hakkında uygulanan idari para cezasının iptali istenmiş olup, mahkemece işlendiği iddia edilen maddi fiil ile müeyyidesi arasında uyumsuzluk bulunduğu ve idari para cezasının fazla hesaplandığı gerekçesiyle, idari işlemin iptaline karar verilmiştir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığı altında, mahkemece yapılacak iş, tarafların göstereceği tüm kanıtlar toplanmalı.

İzmir'de ikamet edip, tedavi gören sigortalının Kuruma verdiği 24.05.2006 tarih ve 18955 nolu dilekçesinde, 8 yıldır böbrek hastası olup, diyaliz makinesine girdiğini, bu nedenle yolculuk yapamadığını belirterek, Kırşehir'e gidemeyeceğini belirtmesi karşısında, 24.06.2005-30.12.2005 tarihleri arasında Kırşehir'de bulunan "Cami İnşaatı" isimli işyerinden bildirilen çalışmalarının fiili ve gerçek olup-olmadığının tespitine yönelik, 03.03.2008 tarihinde vefat eden sigortalının yakınlarının bilgilerine başvurulmalı;

tanık olarak beyanları alınan işveren vekili ... ile proje koordinatörü ...'un müfettiş ifadeleri ile mahkemece alınan beyanları arasındaki çelişki giderilmeli. Yozgat İdare Mahkemesi'nin 12.11.2010 tarih, 2010/125 Esas ve 2010/851 Karar sayılı dava dosyası celbedilerek, mahkemece verilen kararın kesinleşip-kesinleşmediği araştırılmalı.

Kırşehir 1. Asliye (İş) Hukuk Mahkemesi'nin 28.06.2011 tarih, 2010/82 Esas ve 2011/505 Karar sayılı dava dosyası celbedilmeli ve bu davada dinlenilen/dinlenilecek tanık anlatımları ile iş bu davada bilgi ve görgülerine başvurulan tanık beyanları karşılaştırılarak, varsa çelişkiler giderilmeli.

Kuruma verilmiş dönem bordrolarında kayden çalışması görünen bordro tanıkları belirlenerek beyanlarına başvurulmalı, bordro tanığı bulunmaması halinde aynı çevrede iş yapan başka işverenler veya bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler, komşu işyeri tanıkları saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, dinlenen tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde özellikle durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre isticvap olunmalı;

ayrıca eldeki davanın açılmasından önce veya sonra bu işyerinde yapılmış denetimler olup olmadığı, çalışan sayısının tam olarak tespit edilip edilmediği araştırılmalı; sigortalının şahsi sicil dosyası celbedilmeli; böylelikle, sigortalı ...'ın davacı şirkete ait Kırşehir'de bulunan "Cami İnşaatı" isimli işyerinde geçen çalışmalarının fiili ve gerçek olup-olmadığı hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.