Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2012/25113 K.2013/651

....

Dava, davacının 04.02.1978-31.12.2001 tarihleri arasında, davalı işyerinde sürekli çalıştığının ve son ücretinin 210 TL olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, uyulan bozma ilamı sonrasında davanın kısmen kabulü ile, davalı ...’ya noksan bildirim olmadığı, ancak son ücretinin 210 TL olduğuna karar verilmiştir.

Hükmün, taraflar avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davacı avukatının tüm temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Davalılar avukatlarının temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2011/ 10-642 E., 2012/38 sayılı kararında da vurgulandığı üzere, Medeni usul hukukunda hukuki yarar, mahkemeden hukuksal korunma istemi ile bir davanın açılabilmesi için davacının bu davayı açmakta (veya mahkemeden hukuksal korunma istemekte) bir çıkarının bulunmasıdır.

Davacının dava açmakta hukuk kuralları tarafından haklı bulunan (korunan) bir yararı olmalı, hakkını elde edebilmesi için mahkeme kararına ihtiyacı bulunmalı ve davacı mahkemeyi gereksiz yere uğraştırmamalıdır (...).

Hukuk Genel Kurulu’nun ... sayılı kararlarında da belirtildiği üzere buna hukuki korunma (himaye) ihtiyacı da denir (....). Mahkemelerden hukuki himaye istenmesinde, himayeye değer bir yarar olmalıdır.

Mülga 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun yürürlükte olduğu dönem içinde öğreti ve yargısal kararlar, dava açarken hukuki yararın bulunması gereğini, "dava şartı" olarak kabul etmiştir. Bu şart, "dava konusuna ilişkin genel dava

./...

-2-

şartlarından biri" olup, davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi ve esas hakkında hüküm verilebilmesi için varlığı gerekli olduğundan "olumlu dava şartları" arasında sayılmaktadır.

Nitekim, aynı görüş, .... sayılı kararlarında da, benimsenmiştir.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda öğreti ve yargısal kararların bu uygulaması aynen benimsenerek, davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması “Dava Şartları” başlıklı 114. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde açıkça dava şartları arasında sayılmıştır.

Bir davada, hukuki yarar ilkesinin dava şartı olarak gözetilmesinin, yargılamanın amacına ve usul ekonomisi ilkesine uygun olarak yargılama yapılmasına yarar sağlayacağı, her türlü duraksamadan uzaktır.

Davacının hukuki ilişkinin derhal tespitinde menfaatinin (hukuki yararının) varlığı için öncelikle, davacının bir hakkı veya hukuki durumu güncel (halihazır) ve ciddi bir tehlike ile tehdit edilmelidir. Bu tehdit çoğunlukla davalının davranışları ile ortaya çıkar.

Söz konusu bu tehdidin davacı için bir tehlike oluşturabilmesi, bu tehdit nedeniyle, davacının hukuki durumunun tereddüt içinde olmasına ve bu hususun, davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunmasına bağlıdır (...

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı hakkında Sosyal Sigortalar Kurumu Teftiş Kurumu tarafından düzenlenen ilgili kayıt inceleme tutanağında, davacının talebe konu dönemindeki son ücretinin (prime esas kazanç olarak) 210 TL olduğu belirgindir. Bu hususta taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Kaldı ki, Dairemizin 10.6.2010 gün ve... sayılı bozma ilamı üzerine,yerel mahkemenin 22.10.2010 gün ve ... sayılı ilamıyla, bordrolarda çalışılan ücretlerle, hizmet süresine ilişkin verilen kısmen kabul kararı davacı tarafında temyiz edilmemiş, bu yönüyle davalılar yararına usuli kazanılmış hak da oluşmuştur.

09.5.1960 gün ve ... sayılı Yargıtayİçtihadı Birleştirme Kararında da açıkça vurgulandığı üzere, bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda; mahkeme yönünden o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine bozma kararında açıklanan hukuki esaslar çerçevesinde hüküm kurmak yükümlülüğü doğar. Bu hukuki aşama "Usuli kazanılmış hak" olarak adlandırılır. Bu hukuki kuralın ancak iki istinası bulunmaktadır.

Bunlardan biri, mahkemece bozma kararına uyulduktan sonra görülmekte olan davaya uygulama imkanı olan yeni bir İçtihadı Birleştirme Kararı çıkması; diğeri de, 4.2.1959 gün ve

../... -3- 13/5 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında belirlendiği üzere, hükmüne uyulan bozma kararından sonra görevle ilgili yeni bir yasal düzenlemenin getirilmiş olmasıdır ki somut olayda söz konusu değildir. Yukarıda belirtilen nedenlerle, davanın tümüyle reddi yerine yazılı şekilde hüküm tesisi usul usul ve yasaya aykırı olup bozma sebebidir. Ne var ki bu aykırılığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, karar bozulmamalı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3. maddesi gereğince, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 438. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmalıdır.

...