Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2012/552 K.2012/5287

Dava, zorunlu 506 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılık süreleri hariç 17.06.1986-28.02.2001 arası dönemde ...sigortalılığının tespiti ile 01.10.2004 tarihi itibariyle ...’dan yaşlılık aylığı bağlanması istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozmaya uyularak ve başlangıç itibariyle talep aşılarak ve ...’lı çalışmaların bitiş ve başlangıcı arasındaki süreler dikkate alınarak 01.05.1986-02.05.1986, 17.06.1986-10.11.1986, 01.04.1987-18.12.1988, 16.02.1989-14.12.1989, 01.02.1990-15.12.1994, 20.01.1995-28.02.2001 arası dönemlerde ...Sigortalılığının tespitine ve 01.10.2004 tarihi itibariyle ...’dan yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Mahkemenin önceki hükmü, Dairemizin 03.02.2009 gün ... esas ... karar sayılı ilâmıyla; “01.01.1986 tarihinde 2926 sayılı Yasa Kapsamında...sigortalısı olarak Kuruma kayıt ve tescil edilen ve 12.03.1986-01.03.2001 devam şeklinde çerçeve ve ara dönemlerde zorunlu 506 çalışması nedeniyle sigortalılığı 12.03.1986 tarihinde terkin edilen davacının, ilk defa 25.06.1997 tarihinde 2926 sayılı Yasa kapsamında prim ödeyip bu ödemelerin 2001 yılı ikinci ayına kadar devam ettiği, ... kaydının ise 07.02.1996-01.03.2001 dönemine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkeme, zorunlu ...’lı çalışmaların sona erdiği tarihler ile yeniden başladığı tarihler arasındaki dönemleri esas alarak ve bu dönemlere yönelik olarak davacının 13 yıl 1 ay 7 gün süreyle 2926 sayılı Yasa kapsamında ... sigortalısı olduğuna hükmetmiş, 2829 sayılı Yasa kapsamında bu süreleri de değerlendirerek yazılı şekilde tahsise karar vermiştir.

Mahkemece yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya elverişli olmayıp noksan tahkikata dayalı olarak yazılı şekilde tesis edilen hüküm usul ve yasaya aykırı görülmüştür.

Mahkemece, zorunlu ...’ya tabi çalışmanın başladığı 12.03.1986 tarihi ile ....kaydının başladığı 07.02.1996 tarihi arasında tarımsal faaliyetin varlığı yöntemince araştırılmalı, bu bağlamda; tevkifat ve teslimat bulunup bulunmadığı, tarımsal faaliyete ara verilip verilmediği ve hangi ürünlerin ekilip ne kadar ürün elde

edildiği ve nerelere satıldığı hususları zabıta marifetiyle tahkik edilmeli, varsa bu yöndeki delilleri davacıya ibraz ettirilmeli, 2926 sayılı Yasanın 10. maddesinde belirtilen kuruluş kayıtlarının bulunup bulunmadığı yönünde ilgili kurum ve kuruluşlar ile yazışmalar yapılmalıdır. Araştırmaya rağmen tarımsal faaliyetin ispat edilememesi halinde, yeniden tescil için tevkifat ya da prim ödemesinin varlığı koşul olup bu yönde değerlendirme yapılarak, sigortalılık başlangıcının tevkifat ya da prim ödemesini takip eden aybaşı tarihi olacağı gözden uzak tutulmamalıdır.

Kabule göre de, dava dosyasıyla tespitine hükmedilen... sigortalılık süresine ilişkin primlerin ödenip ödenmediği araştırılmadan 2829 sayılı Yasa hükümleri kapsamında tahsise konu edilmesi yerinde görülmemiştir. Mahkemece, bu husus araştırılıp prim borcunu varlığı halinde ödenmesi yönünde davacıya mehil verilmeli ve ödemeyi takip eden aybaşı itibariyle tahsise hükmedilmesi gerektiği gözetilmelidir.” gerekçesiyle bozulmuştur.

Bozma sonrası yapılan yargılama sürecinde; ... tarafından tevkifat bulunmadığı bildirilmiş, davacı,...kaydı dışında kuruluş kayıtlarının bulunmadığını beyan etmiş, Tapu Sicil Müdürlüğü 10.06.1988 ve 01.09.1993 edinme tarihli 17 parça taşınmaz kaydı bulunduğunu bildirmiş, Jandarma tahkikat tutanağında, bozmaya konu dönemde buğday arpa çavdar üretilip ilçedeki tüccarlara satıldığı belirtilmiş, muhtarlık faaliyeti teyit etmişse de İlçe Tarım Müdürlüğünce kaydının bulunmadığı bildirilmiştir.

Ayrıca, mahkemenin sorması üzerine düzenlenen .... cevabi yazısında. 12.03.1986-28.02.2001 arası dönemde zorunlu ...’lı çalışmalar dışlanıp bakiye sürede 2926 sayılı Yasaya dayalı tarım sigortalılığının kabulü halinde, 30.09.2004 tarihli tahsis talebine göre 5080 gün ..hizmeti ve 1518 gün ... primi olmak üzere toplam prim sayısının 6598 gün olduğu, borcun bulunmadığı ve tahsis talep tarihine göre ...’dan yaşlılık aylığı bağlanabileceği belirtilmiştir.

Mahkeme de, bu çerçevede ve yazılı biçimde davanın kabulüne karar vermiştir.

Mahkemece, bozmaya uyulduğuna göre, bozma gerekçelerine uygun olarak yargılama yapma ve hüküm tesis etme zorunluluğu doğar. Bozma sonrası yapılan araştırmaların, bozma gerekçelerini karşılayacak nitelikte olmadığı görülmektedir. Gerek Kurum yazısı, gerekse şeker fabrikası ve ofis yazısında ürün tevkifatının bulunmadığı belirtilmiştir.

Ancak, Jandarma tahkikat yazısında, davacının ürünlerini genelde “seyka” isimli değirmene götürüp ihtiyaç fazlasını sattığı, ayrıca Seydişehir ilçesindeki tüccarlara da ürün sattığı belirtilmiş ise de, söz konusu satış yerleri ve varsa başkaca satış yerleri konusunda davacı beyanı da alınıp, bu yerler belirlendikten sonra ilgili yerler nezdinde araştırma yapılarak tevkifat yapılıp yapılmadığı sorulmamış varsa bu yöndeki müstahsil makbuzlarının davacı tarafından dosyaya ibraz edilmesi sağlanmamıştır.

Diğer taraftan, bozma doğrultusunda, 2926 Sayılı Yasanın 10. maddesinde belirtilen kuruluş kayıtlarının bulunup bulunmadığı yönünde ilgili kurum ve kuruluşlar nezdinde resen araştırma yapılması gerektiği halde, ziraat odası kaydı dışında kayıt bulunmadığına dair davacı beyanı dikkate alınarak bu yönde araştırma yapılmaması isabetsiz bulunmuştur.

Mahkemece, yapılacak araştırmaya rağmen, 12.03.1986-07.02.1996 döneminde tarımsal faaliyetin varlığının ispat edilememesi halinde, yeniden tescil için tevkifat ya da prim ödemesinin varlığı koşul olup, bu yönde değerlendirme yapılarak sigortalılık başlangıcının tevkifat ya da prim ödemesini takip eden aybaşı tarihi olacağı gözetilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. O halde, davalı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.