Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2013/10771 K.2015/21890

Dava, sigorta primine esas kazanç tutarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün davalılar avukatlarınca temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı sigortalı ile davalı işveren arasında 02.01.2006 günü akdedilen hizmet sözleşmesinde, net maaşın 420,00 TL., net ikramiyenin 10.500,00 TL. olduğunun, ikramiyelerin yılda 4 kez Mart, Haziran, Eylül, Aralık aylarında ödeneceğinin belirtildiği, davacı vekilince, davalı işverenin Serbest Bölge’de bulunduğu, Serbest Bölge mevzuatındaki vergi muafiyeti 2008 yılı sonunda kaldırıldığından 2009 yılına ait ücretlerinin büyük bölümü 2008 yılının Aralık ayında tahakkuk ettirilerek 2009 yılı ücretlerinin vergiden muaf hale getirilmesinin amaçlandığı,

bu nedenle 2009 yılının tüm bordrolarının da Aralık/2008’de düzenlendiği ve 2009 yılı sigorta primlerinin gerçek ücret yerine asgari ücret üzerinden davalı Kuruma bildirilip yatırıldığı ileri sürülerek eksik ödenen primlerin tespitine ilişkin olarak işbu davanın açıldığı belirgindir.

Davanın yasal dayanaklarından olan 5510 sayılı Kanunun 80. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, prime esas kazançların hesabında, hak edilen ücretlerin, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin brüt toplamının esas alınacağı belirtildikten sonra (d) bendinde, ücretlerin hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulacağı, diğer ödemelerin ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dahil edileceği ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmının,

ödemenin yapıldığı ayı izleyen aydan başlanarak 2 ayı geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ekleneceği açıklanmış, 28.08.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak 2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe giren Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 103. maddesinin 1. fıkrasında da aynı düzenlemeye yer verilmiş, 12.05.2010 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve

yukarıda değinilen Yönetmeliği ilga eden Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 97. maddesinin 1. fıkrasında ise, Kanunun 4/1-(a) maddesi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançlarının, Kanunun 80/1. maddesinde öngörülen şekilde belirleneceği bildirilmiştir.

Diğer taraftan, 28.09.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin Birinci Fıkrasının (a) ve (b) bentleri Kapsamındaki Sigortalılar İle Sadece Genel Sağlık Sigortasına Tabi Sigortalıların Prime Esas Tutulacak Kazançlarına Dair Tebliğ’in “Prime esas kazancın üst sınırını aşan ücret dışındaki ödemeler” başlığını taşıyan 2.1.5. maddesinde,

“Bilindiği gibi, ücret dışında sigortalılara ödenmekte olan prim, ikramiye gibi her türlü ödemeler, ödemenin yapıldığı ayın kazancına dahil edilerek prime tabi tutulmaktadır. Ancak, sözü geçen ödemelerin ücret ile birleştirilerek prime tabi tutulması durumunda, bazı sigortalıların aylık prime esas kazançları, prime esas kazancın üst sınırını aşabilmektedir.

Bu durumda, sigortalılara, ücretinin yanı sıra prime esas kazanca dahil edilebilecek nitelikte ücret dışında ödeme yapılması halinde, bu nitelikteki kazançlar, prime esas kazanç aylık üst sınırı aşılmamak kaydıyla prime tabi tutulacak, buna karşın her iki kazanç toplamının üst sınırı aşması halinde, ücret dışındaki ödemenin üst sınırı aşan kısmı, 5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesi hükmü de dikkate alınarak en fazla takip eden iki ayın prime esas kazanç tutarına dahil edilecektir.

Diğer taraftan, sigortalılara, çeşitli nedenlerle (ücretsiz izin, istirahat gibi) ay içinde çalışmasının bulunmadığı ve ücret ödenmediği aylarda prime esas kazanca dahil olacak nitelikte ücret dışında bir ödeme yapılması halinde, ücret dışındaki bu ödemeler, ödemenin yapıldığı ayda sigortalının prim ödeme gün sayısının bulunmaması nedeniyle ödemenin yapıldığı tarihi takip eden iki ayı geçmemek üzere ilgili ayların prime esas kazancına dahil edilecektir. Ancak ödemenin yapıldığı tarihi takip eden iki ayda da ücret ödemesine hak kazanılmadığı durumlarda, ücret dışındaki bu ödemeler prime esas kazanca dahil edilemeyecektir.” hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıdaki açıklama ve yasal düzenlemeler ışığında beliren maddi ve hukuki olgular karşısında, tarafların ileri sürdükleri iddia ve cevap/savunmaları kapsamında, anılan mevzuat çerçevesinde, bu konuda uzmanlardan oluşan bilirkişi kurulunca yöntemince düzenlenecek rapor alındıktan sonra irdeleme yapılıp elde edilecek sonuca göre karar verilmesi gerekirken, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu, yöntemince hazırlanmayan, doyurucu hesaplama, açıklama ve gerekçe içermeyen bilirkişi raporunun hükme dayanak kılınması isabetsiz olduğu gibi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Taleple bağlılık ilkesi” başlıklı 26. maddesinde yer alan,

hakimin, tarafların istem sonuçlarıyla bağlı olduğu, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyeceği, duruma göre istem sonucundan daha azına karar verebileceği yönündeki düzenlemeye aykırılık oluşturacak şekilde, taraflar arasında uyuşmazlık konusu yapılan 2009 yılı yerine tüm çalışma dönemine ilişkin karar verilmesi de usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.