Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2013/12310 K.2013/22376

Dava, eksik işçilik bildirimine dayalı prim itiraz komisyonunun itirazın reddine ilişkin kararı ile dayanağı re’sen prim tahakkuku işleminin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

506 sayılı Yasanın 79. maddeleri uyarınca, ölçümlemenin sadece ihaleli işler ve özel bina inşaatlara ilişkin olmayıp, 130. maddesi de dikkate alındığında, kayıt dışı çalışmadan kaynaklanan prim kaybının önüne geçilebilmesi yönünden, 506 sayılı Yasanın 79. maddesindeki yöntem ve asgari işçilik oranlarıyla bağlı kalınmaksızın, eksik işçilik bildiriminde bulunulup bulunulmadığının tespitinin olanaklı olduğunun vurgulandığı Dairemizin 14.02.2011 gün ve 2009/7810 Esas, 2011/1547 Karar sayılı bozma ilamımıza uyulmasına karar verilmiş ise de; bozma ilamının gereği tam olarak yerine getirilmemiştir.

Somut olayda, ... Otelcilik Tur. San. Tic. A.Ş. ‘ne ait otel işletmesi işyerlerinde bu faaliyeti nedeniyle 2003-2004-2005 yılları için asgari işçilik uygulaması yapılmış ve 30.05.2006 tarihli müfettiş raporu ile 01.08.2003-31.12.2005 tarihleri arasının denetlenmesi sonucu eksik işçilik bildirimi nedeniyle tahakkuk ettirilen prim borcunun iptali talep edilmiş olup, Mahkemece, 26.12.2012 tarihli bilirkişi heyet raporu esas alınarak davanın kabulüne karar verilmiştir.

506 sayılı Yasanın konuya ilişkin 130. maddesinde yer alan, “İşverenin Kuruma, emsaline, yapılan işin nitelik, kapsam ve kapasitesine göre işin yürütülmesi için gerekli olan sigortalı sayısının, çalışma süresinin veya prime esas kazanç tutarının altında bildirimde bulunduğunun Kurumca saptanması halinde, işin yürütülmesi için gerekli olan asgari işçilik miktarı, yapılan işin niteliği, bünyesinde kullanılan

teknoloji, iş yerinin büyüklüğü, benzer işletmelerde çalıştırılan işçi sayısı, ilgili meslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurları dikkate alarak sigorta müfettişi tarafından tespit edilir.” düzenlemesi; kayıt dışı çalışmadan kaynaklanan prim kaybının önüne geçilebilmesi yönünden, 506 sayılı Yasanın 79. maddesindeki yöntem ve asgari işçilik oranlarıyla bağlı kalınmaksızın, eksik işçilik bildiriminde bulunulup bulunulmadığının tespitine olanak vermektedir. 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasanın 85.maddesinin ilk fıkrası da anılan maddeye paralel düzenleme içermektedir.

506 sayılı Yasanın 79 maddesinde ise (Ek fıkra: 29/07/2003 - 4958 S.K./37. md.) sigorta müfettişi tarafından, Kuruma bildirilmediği tespit edilen asgari işçilik tutarı üzerinden Kurumca re'sen tahakkuk ettirilen sigorta primleri bu Kanunun 80 inci maddesi de nazara alınarak işverene tebliğ olunur. İşveren, tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde Kuruma itiraz edebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazın reddi halinde, işveren, kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvurulması prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz.” şeklinde düzenlenme yapılmış olup, anılan yasa 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasanın 106. maddesi de benzer düzenleme öngörmüştür.

Dosya kapsamına göre; 427 oda, 854 yatak kapasiteli, yarım pansiyon sistemi ile konaklama hizmetleri verilen ve aynı adreste faaliyet gösteren ... Otel ve ... Otel unvanlı otellerin; idare, muhasebe, ön büro, kat hizmetleri, çamaşırhane, F/B servis, mutfak hizmetleri, teknik, şoför ve güvenlik departmanları bulunduğu anlaşılmaktadır. Kurum müfettişi tarafından, idare, muhasebe, bahçe ve şoför hizmetleri bölümleri hariç sayılan departmanların şef ve yetkilileri ile görüşülerek, görev tanım tabloları oluşturmuş, her bir departman tarafından görülen işlerin sabit ve değişken görev zamanları tespit edilmiş, buna göre toplam görev zamanı, standart zaman, bildirilmesi gereken gün ve kişi sayısı belirlenmiştir.

Otel işletmeciliği yapan davacının, eksik işçilik bildiriminde bulunduğu gerekçesiyle, resen tahakkuk ettirilen prim ve gecikme zammının iptali istemli davada; anılan işin yürütülmesi için gerekli miktarda işçilik bildirimi yapılıp yapılmadığının; gerekirse muhasebe, otelcilik ve işletme alanında uzman bilirkişi heyeti marifeti ile mahallinde yeniden keşif yapılarak, ihtilaf konusu dönemdeki muhasebe kayıtları ve ticari evrak incelenerek, işin niteliği, bünyesinde kullanılan teknoloji, işyerinin büyüklüğü, benzer işletmelerde çalıştırılan işçi sayısı, ilgili meslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurların dikkate alınması suretiyle yapılacak inceleme uyarınca belirlenmesi gerekmektedir.

O halde Mahkemece yapılması gereken iş, yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, Kurum işlemlerinin dayanağı olan müfettiş raporunda kabul edilen yöntemin dayanağı ile eksik bildirim olup olmadığını denetlemek, konusunda uzman bilirkişi

kurulundan yukarıda ifade edilen yöntem ve saptamalar doğrultusunda denetime elverişli, somut verilere dayalı rapor alınıp varılacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik araştırma ve hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.