Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2013/12868 K.2013/14602

........

Dava hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılardan.....Başkanlığı ve ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava 5510 sayılı Kanun’un geçici 7/1’inci maddesi uyarınca uygulama alanı bulan, mülga 506 sayılı Kanun’un 79/10 hükmü uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

506 sayılı Kanunun 4. maddesinde “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. ”Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. hizmet tespitine yönelik davalarda, çalışma ilişkisinin nitelik ve süresinin belirlenmesinde, bu yöndeki işyeri bilgi ve belgelerine ulaşılmada, kısacası, davanın sübutu ve verilen kararın infazı açısından, işverenin kim olduğunun bilinmesinde yasal zorunluluk vardır bu nedenle, Sigortalının taraf olduğu hizmet akdinin hangi işverenler tarafından düzenlenmiş olduğu tespit edilip, hizmet tespitine yönelik davanın, anılan Yasanın 79/10. maddesine göre, sigortalıyı fiilen çalıştıran işverenlere yöneltmesi gerekir.

İncelenen dosyada; mahkemece, ölen davalı .....yönünden, davacının vazgeçmesi ve mirasçılarının mirası reddetmesi nedeniyle, bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Oysa, dosyada davalı .......veraset ilamı bulunmadığından mirası reddedenler dışında başka mirasçısı olup olmadığının anlaşılmadığı, işçilik alacağı davası dosyası celb edilmediğinden, işçilik alacağı davasında dinlenen tanık anlatımlarının da bulunmadığı, davacının hizmet döküm cetvelinde talep dönemi ile çakışan farklı sicil numaralı işyerleri olduğu, fakat, bu iş yerlerinin araştırılmadığı, davalı ...'a ait Hırdavat işyeri bulunduğu, davalı ... ...

./..

-2-

ait işyeri dosyası olmadığı, davalı ...'a ait işyerinin 2.5.1991 tarihinde vergi kaydının bulunduğu belirtilmiş ise de, buna ilişkin kaydın, dosyada olmadığı anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular ışığında. Davalı ... ......şverenlik sıfatı, varsa, zorunlu dava arkadaşlığı mevcut olduğundan, vazgeçme veya davayı atiye bırakma söz konusu olamayacaktır.

Bu nedenle, Mahkemece,.....veraset ilamı celb edilerek, mirası reddetmeyen başka mirasçıları varsa, onlar davaya dahil edilmeli, davacı isticvap edilip kimin yanında, ne iş yaptığı, işyerinin adresi, işyerini kimin işlettiği, işyerinin iştiaal konusunun ne olduğu sorulmalı, bu şekilde gerçek işveren belirlenmeli, Vergi dairesinden davalılar adına birlikte veya ayrı ayrı kayıtlı su istasyon işyerinin bulunup bulunmadığı,

talep döneminde işyerinin faal olup olmadığı araştırılmalı, işyeri ve işverenler belirlendikten sonra işverenlerin bordrolarında kayıtlı kişiler ile bulunamadığı takdirde, aynı yörede komşu ve benzeri işleri yapan başka işverenler ile bu işverenlerin çalıştırdığı ve bordrolara geçmiş kişiler saptanarak, bilgi ve görgülerine başvurulmalı;

davacının hizmet döküm cetvelinde, talep edilen dönem içinde farklı sicildeki işyeri bildirimlerinin, hangi işverenlerden olduğu tespit edilmeli, davacının hizmet döküm cetvelinde, talep dönemindeki çakışan işyerlerinin işyeri sicil numaralarından, davalılar ... ve ......ait olup olamadıkları tespit edilmeli, işçi alacağı dosyası celb edilmeli gerekirse, onaylı bir süreti dosya içerisine alınmalı, böylece, bu konuda yeterli ve gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip;

deliller hep birlikte değerlendirilip, takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır

.........