Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2013/13389 K.2013/16000

Davacı, yurt dışında ... Vatandaşlığı döneminde geçen ev kadınlığı süresine ilişkin olarak yapılan 3201 sayılı Yasa kapsamındaki borçlanma başvurusunun kabulü gerektiğinin tespitini istemiştir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

02.04.1957 tarihinde gerçekleşen doğumla ... vatandaşlığını kazanan, ... vatandaşlığına geçmek üzere, 403 sayılı Kanunun 20’nci maddesi gereğince Bakanlar Kurulu’nun 12.03.1999 gün ve 12602 sayılı kararıyla ... vatandaşlığından çıkmasına izin verilen ve çıkma belgesini teslim aldığı 11.10.1999 tarihi itibarıyla ... vatandaşlığını yitiren davacının, ...’da geçirdiği ev kadınlığı sürelerini 3201 sayılı Kanun hükümleri kapsamında ... güvenliği bakımından değerlendirmek amacıyla, 29.06.2011 günü davalı Kuruma borçlanma başvurusunda bulunduğu ve anılan talebin, talep tarihinde ... Cumhuriyeti vatandaşı olmadığı gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanaklarından biri olan Yurt Dışında Bulunan ... Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin ... Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkındaki 3201 sayılı Kanunun “Amaç ve kapsam” başlığını taşıyan 1’inci maddesinde; 18 yaşını doldurmuş ... vatandaşlarının yurt dışında geçen ve belgelendirilen çalışma sürelerinin, bu çalışma süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik sürelerinin ve yurt dışında ev kadını olarak geçen sürelerinin, 2’nci maddede belirtilen ... güvenlik kuruluşlarına prim,

kesenek ve karşılık ödenmemiş olması ve istekleri durumunda bu Kanun hükümlerine göre ... güvenlikleri bakımından değerlendirileceği; “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde; sürelerin değerlendirilmesi ibaresinin, ... vatandaşlığını haiz olanların 1’inci maddede belirtilen sürelerinin istekleri durumunda değerlendirilmesini ifade ettiği belirtilmiş olup, anılan 1’inci madde, 08.05.2008 günü Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5754 sayılı Kanunun 79’uncu maddesi ile değiştirilerek, ... vatandaşlarının yurt dışında 18 yaşını doldurduktan sonra, ... vatandaşı iken geçen ve belgelendirilen sürelerinin değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır.

Konuya ilişkin olarak. 3201 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin “Kapsam” başlığını taşıyan 2’nci maddesinde; bu Yönetmelik hükümlerinin, ikili veya çok taraflı ... Güvenlik Sözleşmesi yapılmış olup olmadığına bakılmaksızın yabancı bir ülkede, ... Vatandaşı olarak çalışmış, çalışan veya çalışacaklar ile gerek borçlanma ve gerekse aylık alma sürelerinde ...

Vatandaşı olanları kapsadığı açıklanmış, anılan Yönetmeliği yürürlükten kaldıran ve 06.11.2008 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması Ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin aynı başlıklı 2’nci maddesinde; bu Yönetmeliğin, ikili veya çok taraflı ... güvenlik sözleşmesi yapılmış olup olmadığına bakılmaksızın yabancı bir ülkede geçen sigortalılık veya ev kadını sürelerinde ve borçlanma istem tarihinde ... vatandaşı olanları kapsadığı bildirildikten sonra,

“Borçlanma kapsamındaki süreler” başlığını taşıyan 6’ncı maddesinde, ... vatandaşlığının kazanılmasından önce veya ... vatandaşlığının kaybedilmesinden sonra yurtdışında sigortalı veya ev kadını olarak geçen sürelerin borçlandırılmayacağı belirtilmiştir.

Diğer taraftan. 403 sayılı ... Vatandaşlığı Kanununun 20’nci maddesinde, herhangi bir nedenle yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kimseler yönünden ... vatandaşlığından çıkma izninin İçişleri Bakanlığınca verilebileceği hüküm altına alındıktan sonra 06.07.2004 günü Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5203 sayılı Kanunun 1’inci maddesi ile değişik “Yabancı Muamelesi Ve Saklı Tutulan Haklar” başlıklı 29’uncu maddesinde;

bu Kanun gereğince ... vatandaşlığını kaybeden kişilerin, kayıp tarihinden başlayarak yabancı muamelesine tâbi tutulacağı, ancak doğumla ... vatandaşı olup da, İçişleri Bakanlığından vatandaşlıktan çıkma izni alanların ve bunların vatandaşlıktan çıkma belgesinde kayıtlı ergin olmayan çocuklarının; ...

Cumhuriyetinin millî güvenliğine ve kamu düzenine ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla, askerlik hizmetini yapma yükümlülüğü ve seçme - seçilme, kamu görevlerine girme ve muafen araç veya ev eşyası ithal etme hakları dışında, ... güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı kalmak ve bu hakların kullanımında ilgili kanunlardaki hükümlere tâbi olmak

koşuluyla ... vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam edecekleri yönünde düzenleme yapılmış olup; her ne kadar 12.06.2009 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla yürürlüğe giren 5901 sayılı ... Vatandaşlığı Kanununun 47’nci maddesiyle, söz konusu 403 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmış ise de; mülga 20’nci maddedeki düzenlemeye 5901 sayılı Kanunun “... vatandaşlığından çıkma” başlığını taşıyan 25’inci maddesinde, yine mülga 29’uncu maddedeki hükme ise, 5901 sayılı Kanunun “Çıkma izni almak suretiyle ... vatandaşlığını kaybeden kişilere tanınan haklar” başlıklı 09.05.2012 tarih ve 6304 sayılı Yasanın 14.maddesiyle değişik 28’inci maddesinde paralel bir düzenlemeye yer verilmiştir.

Borçlanma yasası niteliğindeki 3201 sayılı Kanunun 1’inci ve bu Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 2’nci maddelerinde; ... vatandaşlarının, ... vatandaşı olarak yurtdışında geçen çalışmalarını borçlanabilmeleri öngörülmüş olmakla, anılan Kanun, yurt dışı hizmet borçlanması hakkının kullanılabilmesi için çalışmanın geçtiği dönemde sigortalı ile uyrukluk ilişkisini aramaktadır ve söz konusu Yönetmelikte, borçlanma tarihinde de ... vatandaşı olunması gerektiği belirtilmiştir.

Bununla birlikte; gerek mülga 403 sayılı Kanunun 29’uncu, gerekse 5901 sayılı Kanunun 6304 sayılı Yasayla değişik 28’inci maddesinde; doğumla ... vatandaşı olup da, İçişleri Bakanlığından çıkma izni alarak ... vatandaşlığını yitirenlerin, ... güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı tutularak, anılan kişilerin, bu hakların kullanımında ilgili kanunlardaki hükümlere tâbi olmak koşuluyla ... vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam edecekleri kabul edilmiş, böylelikle, çıkma izni almak suretiyle ... vatandaşlığını kaybeden kişiler yönünden kazanılmış haklar koruma altına alınmıştır.

Kişinin bulunduğu statüden doğan, kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel niteliğe dönüşmüş olan hak niteliğindeki “kazanılmış hak”, hukuk devleti kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır ve kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar; ...’nın, Cumhuriyetin niteliklerinin belirtildiği 2’nci maddesinde yer alan, ...

Cumhuriyetinin, ... bir hukuk devleti olduğu yönündeki hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi, toplumsal kararlılığı ve hukuksal güvenceyi ortadan kaldırarak belirsizlik ortamının doğmasına neden olacağından kabul edilemez.

Tüm bu açıklamalar ve yasal düzenlemeler ışığı altında yapılan değerlendirme sonunda; ... vatandaşlığından izinle çıkan ve borçlanma başvurusunda bulunduğu tarihte ... vatandaşı olmayan kişilerin istemlerinin, ... vatandaşlığının yitirildiği tarih öncesine ait süreler yönünden kabul edilmesi gerekmekte, bu kişilere, ... vatandaşlığından izinle çıkmadan önce yurt dışında geçirdiği 3201 sayılı Yasa kapsamındaki sürelere ilişkin borçlanma hakkı tanınmalıdır. Yukarıdaki maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu davanın tümden reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.