Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2013/14849 K.2013/19625

Dava, rucüan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, davalı Rizeliler Seyahat Taş ve Tic Ltd Şti yönünden husumet nedeniyle davanın reddine, diğer davalılar hakkında davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum ve davalı Birinci Seyahat Taşımacılık ve Ticaret AŞ avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi Meral Yıldırım tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine ( fiil ehliyetine ) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi ( dava hakkı ) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, ( o davada davacı sıfatının kime ait olacağı ) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, ... 1995, s. 231).

Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder ( Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, ... 2000, s. 288 ).

Ticaret şirketerinin taraf ehliyetinin son bulması konusuna ilişkin; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun “Tüzel kişiliğinin devamı” başlıklı 269. maddesine göre; “(1) Tasfiye hâline giren şirket ortaklarla ilişkilerinde de, 293'üncü madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, ehliyeti tasfiye sonuna kadar bu amaçla sınırlı olarak tüzel kişiliğini korur ve ticaret unvanını buna “tasfiye hâlinde” ibaresini ekleyerek kullanmakta devam eder.” yine aynı Kanunun “Tasfiyenin sonu” başlıklı 303. maddesinde; “ (1) Tasfiyenin sona ermesi üzerine, şirketin ticaret unvanının sicilden silinmesi ve bunun tescil ve ilanı için durum, tasfiye memurları tarafından ticaret sicili müdürlüğüne bildirilir.” denilmektedir.

Bir ticaret şirketinin, taraf bulunduğu bir dava devam ederken şirket tasfiye haline girerse, şirketin taraf ehliyeti son bulmaz. Zira, şirketin tüzel kişiliği tasfiye amacıyla sınırlı olmak üzere devam eder. Şirket, davada taraf olarak kalmayı sürdürür; yalnız, şirket davada tasfiye memurları tarafından temsil edilir (Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, C. I, ... 2001, s. 935, aynı yönde görüş için bkz. İlhan E. Postacıoğlu, Medeni Usul Hukuku Dersleri, 6. Bası, ...

1975, s. 209 ). Ancak ortaklık, ticaret sicilinden kaydı silininceye kadar tüzel kişiliğini korur. Bu nedenle, gerek infisah gerekse fesih kararı, ortaklığın sonunu değil, tasfiye işlemlerinin başlangıcını ifade eder ( Hasan Pulaşlı, Şirketler Hukuku Temel Esaslar, 10. Baskı, 2011, s. 511. İsmail Doğanay, Türk Ticaret Kanunu Şerhi, C. II, 4. Baskı, 2004, s. 1309)

Nitekim, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 10.06.2009 gün ve 2009/11-173 Esas -2009/247 Karar sayılı ve 14.3.2012 tarih ve Esas 2011/12-850 Karar 2012/147 sayılı ilamlarında da; iflas eden şirketin ticaret sicilinden kaydı silinmekle dava ve taraf ehliyetinin sona ereceği kabul edilmiştir.

Yapılan açıklamalar çerçevesinde; Davalı Rizeliler Seyahat Taş ve Tic Ltd Şti 25.3.2005 tarihinde ticaret sicilinden terkin edildiği, bu halde de, taraf ehliyeti bulunmayan şirket aleyhine karar verildiği anlaşılmış olmakla, dava açılmadan önce sicilden terkin olduğu anlaşılan davalı şirket hakkında ihya yapılması için yasal prosedür işletilmek suretiyle şirketin ihyasına dair karar alındıktan sonra, usulüne uygun şekilde taraf teşkilinin sağlanması ve sonrasında karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve infazı mümkün olmayacak şekilde, karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum ve davalılardan Birinci Seyahat Taş. ve Tic. A.Ş. avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm sair yönleri incelenmeksizin bozulmalıdır.

-KARŞI OY-

Dava, Bağ-Kur sigortalısının trafik kazasında vefat etmesi nedeniyle 1479 sayılı Yasanın 63. maddesi kapsamında sorumlulardan rücuan tahsili istemidir.

Davalı ... yönetiminde olan, Rizeliler Ltd. Şti. adına tescilli bulunan ve Metro Turizm AŞ tarafından yolcu taşıma işinde kullanılan otobüs ile Sigortalı Mehmet Bayat yönetiminde bulunan aracın 25.9.2002 tarihinde çarpışması sonucu sigortalı hayatını kaybetmiştir. Olayda davacı Kurum tarafından Rizeliler Ltd. Şti işleten olarak sorumlu tutulmuş ve BK. 50, 51. maddeler kapsamında müteselsilen zararın tahsili istenmiştir.

Rizeliler Ltd. Şti. dava açılmadan önce 25.3.2005 tarihinde tüzel kişiliği sona ererek sicilden terkin edilmiştir.

Daire çoğunluğu ile aramızdaki ihtilaf, müteselsil sorumluluk esasına göre haksız fiile dayalı zararın giderilmesi davasında, davadan önce sicilden terkin edilen şirket hakkında husumetten red kararı verilip verilemeyeceği ve terkin olan şirketin ihyasının zorunlu olup olmadığı noktasındadır.

Davalı Rizeliler Ltd. Şti dava açılmasından önce terkin edildiği ve tüzel kişiliği bulunmadığından taraf ehliyeti yoktur ve mahkemece hakkında ret kararı verilmesi yerindedir. Davacı Kurumun ise, tüzel kişiliği sona eren şirketi ihya ederek davaya devam edeceklerine dair beyanı yoktur. Aksine, alacak Kurum alacağı olduğundan, davalı şirket tasfiye edilmiş olsa bile, kamu alacağının tahsili için kurumun şirket ortaklarına müracaat hakkının bulunduğu savunulmuştur. Alacak haksız fiile dayalı alacak olması, Kurumun prim alacağına ilişkin bulunmaması nedeniyle şirket ortaklarının sorumluluğuna gidilemez.

Müteselsil sorumluluk esasına göre açılan davada zarar gören, zarar sorumlularının hepsine müracaat edebileceği gibi birinden veya bir kısmından da zararın tamamını isteyebilir. Eğer zarar sorumlularından biri davalı gösterilmemiş ise davalı gösterilmeye zorlanamaz. Olayımızda olduğu gibi, şirket davalı gösterilmiş ise de, tüzel kişiliğinin davadan önce sana erdiği, hakkında dava açılamayacağı, taraf teşkilinin gerekmediği gibi, davacı, diğer davalılardan müteselsil sorumluluğa göre zararının tamamını isteyebileceğinden terkin olan şirketin resen ihyasına zorlanamaz.

Somut olayda, tüzel kişiliği sona eren, sicilden terkin edilmiş şirketin taraf ehliyeti bulunmadığından hakkında dava açılamayacağı, davacının da şirketi ihya edeceklerine dair talebi bulunmadığı, kaldı ki dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan HUMK hükümlerine göre davanın açılmasından önce tüzel kişiliği sona eren şirketin dava aşamasında ihyasının mümkün olmadığı, şirket ortakları sorumlu tutularak karar verilmesinin istenmesi yerinde olmadığından yerel mahkeme kararının onanması düşüncesindeyim. Belirtilen nedenlerle sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.