Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2013/15024 K.2013/18862

Dava ve karşı dava aidiyet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle asıl davanın reddine, karşı davanın ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dosya kapsamına göre, karşı davacı (davalı); 282358 sicil numaralı ...Metal San Ltd Şti'ne ait işyerinden yapılan 488 günlük sigortalı çalışma bildiriminin, bu şirkete ortak olması nedeniyle Bağ-Kur sigortalılığı kapsamında değerlendirilmesi; 457972 sicil numaralı ...Çelik AŞ'den yapılan 1986-1989 tarihleri arasındaki döneme ait ve 175483 sicil numaralı işyerinden yapılan 1975 yılına ait bildirimlerin kendisine aidiyetinin tespitini istemiştir.

Mahkemece; ... Metal San AŞ'den yapılan 420 günlük çalışmanının Bağ-Kur kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinin tespitine; diğer istemler bakımından ise uyuşmazlık bulunmadığı ve karşı davacıya (davalı) aidiyetinin Kurum tarafından kabul edildiği sonucuna varılmıştır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi ve 1479 sayılı Yasanın Ek-geçici 13. Maddesidir.

506 sayılı Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi,

temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re’sen araştırma yapılarak, kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Bilindiği üzere; 1479 sayılı Kanunda sigortalılık hak ve mükellefiyetlerinin belirli tarihlerden başlatılmasını zorunlu kılan düzenlemeler yer almaktadır. Bunlardan ilki, "Tescilini yaptırmayanlar hakkında yapılacak işlemler" başlıklı Ek-Geçici 13. madde hükmünde, tescilleri yapılmamış, ancak, sigortalılık niteliğini taşıyanlar yönünden Yasanın tanıdığı hak ve mükellefiyetlerin 2654 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 20.04.1982 tarihinden başlatılacağı öngörülmüştür.

Mahkemece, karşı davacıya ait olduğu kabul edilen ... Metal San Ltd Şti'nde geçen çalışmaların karşı davacıya aidiyeti konusunda yapılan inceleme ve araştırmanın hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmaktadır.Öncelikle bu işyerinden yapılan bildirimlerin, davacının ismi, karşı davacının sigorta sicil numarası ile bildirilmiş olması karşısında; dönem bordro çalışanları dinlenmek ve komşu işveren ve işyeri çalışanları tespit edildiği takdirde beyanlarına başvurulmak suretiyle bu bildirimlerin kime ait olduğu kuşkuya yer bırakmaksızın saptanmalıdır.

Mahkemece, diğer istemler bakımından karşı davacıya aidiyeti konusunda uyuşmazlık kalmadığı sonucuna varılmış ise de;... Çelik AŞ'deki çalışmaların karşı davacıya aidiyeti konusunda uyuşmazlığın devam ettiği, karşı davacıya aylık bağlanması sırasında bu hizmetlerin gözetilmediği anlaşıldığından; Mahkemenin, kararının bu yönüyle de isabetsiz olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan, karşı davacının 1479 sayılı Yasa kapsamında sigortalılık tescili ve anılan Yasanın ek geçici 13. Maddesi kapsamında süresinde borçlanma talebi bulunup bulunmadığı araştırılmalı, yapılacak araştırma ve inceleme sonucuna göre bu çalışmaların 1479 sayılı Yasa kapsamında kabul edilip edilemeyeceği irdelenmelidir.

O hâlde, davalı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.