Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2013/15817 K.2013/25689

Davacı, Alman Rant Sigortasına giriş olan 30.03.1991 tarihinin Türkiye’de sigorta başlangıcı olarak belirlenmesini, yurt dışında Türk Vatandaşlığı döneminde geçen sürelerini 3201 sayılı Yasaya göre ve 5510 sayılı Yasanın 4/1-a madde kapsamında öngörülen sigortalılık niteliğinde borçlanabileceğinin tespitini ve aksi kurum işlemlerinin de iptalini istemiştir.

Mahkeme, yurt dışında Türk Vatandaşı olarak geçen süreleri 3201 sayılı Yasa uyarınca borçlanabileceğinin tespitine, Alman rant sigortasına giriş olan 30.03.1991 tarihinin sigorta başlangıcı olduğuna ve aksi kurum işlemlerinin iptaline karar verirken; yurt içi sigortalılık kaydı bulunmadığından bahisle 5510 sayılı Yasanın 4/1-a maddesine yönelik davacı isteminin ise reddine karar vermiştir.

Hükmün, davacı ile davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

26.11.2003 tarihi itibarıyla izinle çıkarak Türk Vatandaşlığını kaybeden davacının, 27.06.2012 günlü borçlanma başvurusu talep tarihinde Türk Vatandaşı olmadığı gerekçesiyle reddi üzerine eldeki bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Öte yandan, dava dosyası içerisinde yer alan davalı Kurum görüntüleme ekranı bilgilerine göre, [TCKN] TC kimlik no’lu davacının “6401013160411” numarayla SSK sicil kaydının bulunduğu görünmektedir.

1-Davacının, 5510 sayılı Yasanın 4/1-a madde kapsamında öngörülen sigortalılık niteliğindeki borçlanabilme istemi, yurtiçi sigortalılık kayıt ve tescili bulunmadığından bahisle reddine karar verilmiş ise de, hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Dava dosyası içerisinde yer alan davalı Kurum görüntüleme ekranı bilgilerine göre, [TCKN] TC kimlik no’lu davacının “6401013160411” numarayla SSK sicil kaydının bulunduğunun görünmesi karşısında, anılan sigorta sicil numarası üzerinden usulünce yapılacak araştırmayla, davacının SSK tescil kaydının varlığı araştırılarak varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, bu yönde bir araştırma yapılmaksızın, anılan istemin reddine karar verilmesi yerinde görünmemiştir.

2-Uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık süresini düzenleyen 5510 sayılı Yasanın 38’inci madde hükmü; malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında dikkate alınacak sigortalılık süresinin başlangıcını; sigortalının, 5417, 6900, 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20’nci maddesi kapsamındaki sandıklara veya bu Kanuna tâbi olarak malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak ilk defa kapsama girdiği tarih olarak kabul edileceğini;

kanunun uygulanmasında 18 yaşından önce malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tâbi olanların sigortalılık süresinin, 18 yaşının ikmal edildiği tarihte başlamış olacağını, bu tarihten önceki süreler için ödenen malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin, prim ödeme gün sayısı hesabına dahil edileceğini öngörürken, Uluslararası sosyal güvenlik sözleşme hükümlerinin saklı bulunduğu ifade edilmiştir.

Öte yandan, Anayasamızın 90/son maddesi uyarınca, yöntemince yürürlüğe konulmuş Uluslararası sözleşmeler kanun hükmünde olduğu gibi, normlar hiyerarşisi yönünden uluslararası sözleşme kurallarına uygulamada yasal güç tanınmakta ve bu kuralların uygulanma önceliği de haiz bulunmaktadır.

10.04.1965 tarihli resmi gazetede yayımlanarak 01.11.1965 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti arasında imzalanan Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin uzun vadeli sigorta kollarından olan “Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları(aylıkları)” başlıklı beşinci bölümde düzenlenen konuya ilişkin Ek Sözleşmenin 29’uncu maddesi “Türk Sosyal Sigorta Mercii için aşağıdaki hususlar geçerlidir: … (4) Bir kimsenin Türk sigortasına girişinden önce bir Alman rant sigortasına girmiş bulunması halinde, Alman Rant Sigortasına girişi, Türk Sigortasına giriş olarak kabul edilir. ..” hükmünü öngörmüştür.

Anılan Uluslararası sözleşme hükmü ile, sözleşme hükmünün düzenlendiği bölüm birlikte değerlendirildiğinde; bir kimsenin Türk sigortasına girmeden önce, sözleşme hükmü kapsamında, malüllük, yaşlılık ve ölüm Sigortalarından Alman rant sigortasına girmiş bulunması halinde, rant sigortasına giriş tarihinin, Türk sigortasına giriş tarihi olarak kabul edilmesi gerekecektir.

Somut olayda, dava dosyası içerisinde yer alan Alman sigorta kurumuna ait sigorta hesabında, davaya konu yapılan ve rant sigortasına giriş tarihi olarak öngörülen 30.03.1991 tarihini de içeren 24.03.1987-10.06.1988 tarihleri arası dönemde “Fachschulausbildung (meslek eğitimi süresi)” , 16.02.1991-31.03.1992 tarihleri arası dönemde ise dönüşümlü olarak “Mutterschutz Schwangerschaft (hamilelik/analık koruması)” ile “pflichtbeitragszeit für kindererziehung(çocuk eğitimi zorunlu sigorta prim süresinin)” kayıtlı bulunması karşısında;

anılan sigorta hesabındaki kayıtlı sürelerin , yukarıda bahsedilen Uluslararası Ek Sözleşme hükmü kapsamında, uzun vadeli sigorta kollarından olan malüllük, yaşlılık ve ölüm Sigortalarından Alman rant sigortasına giriş niteliğinde bir sigortalılık süresi olup olmadığı usulünce araştırılmalıdır. Yapılacak araştırma neticesi, rant sigortası

kapsamında bulunmadığının anlaşılması halinde, Türk-Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin sigorta başlangıcına dair yukarıdaki sözleşme hükmünün uygulanmasını gerektirecek nitelikteki rant sigortasına giriş tarihi açıkça belirlenmeli ve böylece davacı istemi bu çerçevede yeniden değerlendirilerek varılacak sonuca göre karar verilmelidir.

Öte yandan, yukarıda belirtilen Türk-Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin sigorta başlangıcına dair sözleşme hükmünün uygulanmasını gerektirecek nitelikte rant sigortasına giriş tarihi usulünce belirlendikten sonra; davacı tarafa yöntemine uygun şekilde verilecek mehille, belirlenen Alman Rant sigortasına giriş tarihini içerecek şekilde ve borçlanma talep tarihinde ki şartlar çerçevesinde yurt dışı borçlanması, yukarıda belirtilen “6401013160411” SSK sicil numarası üzerinden yurtiçi sigortalılık tescil durumu da araştırılmak suretiyle usulünce sağlanmalı ve borçlanmanın varlığı halinde, sigorta başlangıcına hükmedilmesi gerekirken, henüz yapılmış bir borçlanma işlemi bulunmadan sigorta başlangıcına hükmedilmesi isabetli görülmemiştir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.