Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2013/5138 K.2013/8328

Dava, davacının davalı ... Müt. Müh. Müş. Tic. ve San. Ltd. Şti. nezdinde 1.9.1995-19.10.2001 tarihine kadar geçtiği iddia edilen hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davacı ile davalılardan Kurum ve ... Müt. Müh. Müş. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Mahkemece, yapılan araştırma neticesinde, davacının davalı ... Müt. Müh. Müş. Tic. ve San. Ltd. Şti. nezdinde 10.1.1999-8.5.2000 tarihleri arasında davalı ... Müt. Müh. Müş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’ne ait işyerinde devamlı çalıştığının tespiti ile, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; hüküm, eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Zira, dosyada mevcut deliller, sübut konusunda tam bir kanaat ortaya koymamaktadır.

5510 sayılı ... Sigortalar ve ... Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir.

Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan ... güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. Ayrıca, 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi hükmüne göre.

Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir.

Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi yada çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde. Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez.

Yukarıda belirtilen ilkeler ışığında, davacının çalışmalarının gerçekliğinin belirlenebilmesi amacıyla; davacının çalışmaları ile ilgili davanın niteliği gereği re’sen delil toplama yoluna gidilmediği, hizmet cetvelinde davacının işvereni olarak gözüken diğer davalılar ile gerçek işveren olduğu iddia edilen davalı ... Müt. Müh. Müş. Tic. ve San. Ltd. Şti. arasındaki ilişkinin niteliğinin usulünce araştırılmadığı, davalı ... Müt. Müh. Müş. Tic. ve San. Ltd. Şti. nezdinde geçtiği iddia edilen çalışmaların tereddütsüz kabulünü gerektirir delillerin tam olarak saptanmadığı görülmüştür.

Bu nedenle, öncelikle, davacının iddiası kapsamında, gerçek işverenin ... Müt. Müh. Müş. Tic. ve San. Ltd. Şti. ile sigortalı adına hizmet bildiriminde bulunan diğer davalılar arasındaki ilişkinin niteliği saptanmalı, davacının hizmet cetvelinde aynı sigorta numarası üzerinden ama farklı işverenler tarafından (alt işveren-taşeron olarak) bildirim yapılmış olması da nazara alınarak, davalı ... Müt. Müh. Müş. Tic. ve San. Ltd.

Şti.’nin söz konusu diğer davalılardan taşeron olarak iş alıp almadığı, almış ise davacının bu işlerde çalışıp çalışmadığı üzerinde durulmalı, tarafların gösterdiği tanıkların anlatımı ile yetinilmeyerek, dava konusu dönemde davacı ile birlikte çalışan ve işverenlerin bordrolarında kayıtlı kişiler ile gerektiğinde, aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, sonradan dinlenen tanık beyanları ile daha önce dinlenen tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde, bu çelişki giderilmeye çalışılmalı,

ilgili davalı asıl işverenlerin alt işveren olarak davalı ... Müt. Müh. Müş. Tic. ve San. Ltd.

Şti.’ne iş yaptırmalarına ilişkin evrakların sureti temin edilmeli, bu şekilde sigortalının gerçek işveren nezdindeki çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği, ya da, bildirim dışı kaldığı hususu gereğince araştırılmalı, böylece, bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre bir karar vermesi gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davacı ile, davalılardan Kurum ve ... Müt. Müh. Müş. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.