Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2013/7598 K.2013/8897

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

5510 sayılı ... Sigortalar ve ... Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir.

Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan ... güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

506 sayılı Yasanın 4. maddesi ile “işveren; ...sigortalıları çalıştıran ... kişiler...” olarak tanımlanmış olup, hizmet tespitine yönelik davalarda, çalışma ilişkisinin nitelik ve süresinin belirlenmesinde, bu yöndeki işyeri bilgi ve belgelerine ulaşılmada, kısacası, davanın sübutu ve verilen kararın infazı açısından, işverenin kim olduğunun bilinmesinde yasal zorunluluk vardır.

Somut olayda; davacı, ...’de bulunan otobüs yazıhanesinde, 04.06.2002 – 05.11.2005 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitini istemiştir. Mahkemece, davalı işveren ve dava dışı ... aleyhine açılan hizmet tespiti ve işçilik alacakları davaları bulunan davacı tanığı ...’in beyanına itibar edilerek davanın kabulüne dair hüküm kurulmuş ise de; davacının, çalışma iddiasına konu yazıhanenin davalı işverene ya da başka bir kişiye ait olup olmadığı yeterince araştırılmadan ve bu surette işveren tespit edilmeden, Kurumdan işyeri kayıtları celbedilmeden, davacı

tanığı ... tarafından açılan hizmet tespiti ve işçilik alacaklarına yönelik dava dosyaları celbedilip, incelenmeden, mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi, eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirmeye dayanmaktadır.

Mahkemece yapılacak iş;yukarıda belirtilen ilkeler ışığında, davacının, kesintisiz olduğunu iddia ettiği çalışmasının gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla; davacının iddiasına konu çalışmaların geçtiği ...’deki yazıhanenin, kira, su, elektrik gibi aboneliklerinin kime ait olduğu tespit edilerek davalı işveren ile akdi ilişkisi ve bu bağlamda işveren sıfatı tespit edilmeli; işyeri kayıtları Kurumdan celbedilmeli; tespit edilen işverenin vergi kayıtları araştırılmalı; davacı tanığı ...’e ait hizmet tespiti ve işçi alacakları dosyası getirtilerek dosya içerisine alınmalı;

aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler saptanarak re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı; yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği ile iddia olunan çalışmanın süresi ve kesintili olup olmadığı nazara alınmalı; böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda, araştırma yaparak, elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.