Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2014/13042 K.2014/18803

Dava, itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar vermiştir. Hükmün, davacı SGK vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakim tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Boşanmasına ilişkin karar 20.05.2003 tarihinde kesinleşen hak sahibi kız çocuğu olan davalıya, 23.09.1991 yılında vefat eden sigortalı babası C.K. üzerinden 506 sayılı Kanun hükümlerine göre bağlanan dul/ölüm aylığının, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının belirlendiği gerekçesiyle Kurumca, 23.10.2008 tarihi itibarıyla kesilerek, anılan tarihten itibaren yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklar yönünden borç tahakkuk ettirildiği,

borcun kuruma ödenmemesi sebebiyle davalı hakkında 23.10.2008-23.01.2012 tarihleri arası yersiz ödendiği belirtilen aylıkların tahsili için Pendik 2. İcra Müdürlüğünün 2012/8123 sayılı dosyası üzerinden icra takibi yapıldığı, ödeme emrinin davalıya 12.06.2012 tarihinde tebliği edildiği ve davalının süresi içerisinde 13.06.2012 tarihinde borca itiraz ettiği anlaşılmaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.07.2013 tarih, 2013/10-48 Esas ve 2013/1031 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere; Davanın yasal dayanağı, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. maddesinin ikinci fıkrasıdır.

5510 sayılı Kanunun “Gelir ve aylık bağlanmayacak haller” başlıklı 56. maddesinde:“(Değişik birinci fıkra: 17/4/2008-5754/36 md.) Ölen sigortalının hak sahiplerinden;a)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıyı veya gelir ya da aylık bağlanmış olan sigortalıyı kasten öldürdüğü veya öldürmeye teşebbüs ettiği veya bu Kanun gereğince sürekli iş göremez hale veya malûl duruma getirdiği,b)Kendisinden aylık bağlanacak sigortalıya veya gelir ya da aylık bağlanmamış olan sigortalıya veya hak sahibine karşı ağır bir suç işlediği veya bunlara karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi nedeniyle ölüme bağlı bir

tasarrufla mirasçılıktan çıkarıldıkları, hususunda kesinleşmiş yargı kararı bulunan kişilere gelir veya aylık ödenmez. Ödenmiş bulunan gelir ve aylıklar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır.

Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Bilindiği üzere, 5510 sayılı Kanun'un 56/2. maddesinin T.C. Anayasası’nın 2, 5, 10, 11, 12, 17, 20, 35, 60 ve 138. maddelerine aykırılığı iddiası ile Anayasa Mahkemesi’ne maddenin iptali talebi ile başvurular yapılmıştır. Anayasa Mahkemesi yapılan başvurular üzerine yaptığı değerlendirme sonucunda, 28.04.2011 gün ve 2009/86 E. 2011/70 K. sayılı kararında, hükmün Anayasa’nın 2, 10, 60 ve 65. maddelerine aykırı olmadığını; 5, 11, 12, 17, 20, 35 ve 138. maddeleri ile ilgisinin olmadığını belirtilerek başvuruların oyçokluğuyla reddine karar vermiştir.

Sonuç olarak, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanunun 56. maddesinin ikinci fıkrasının, ölüm aylığından yararlanma hakkının kötüye kullanılmasını engellemek amacıyla düzenleme getirmiş olması ve düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığının tespitine ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı karşısında, yürürlükteki kanunları uygulamakla yükümlü olan yargı organlarınca uygulanmasının zorunlu olması nedeniyle, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen hak sahiplerine gelir veya aylık tahsisi yapılmaması ile bağlanan gelir veya aylığın kesilmesine ilişkin Kurum işlemi usul ve yasaya uygundur.

5510 sayılı Kanunun 56. maddesinin uygulanmasında üzerinde durulması gereken bir diğer husus da, maddede yer alan “boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” unsurunun, diğer bir ifade ile boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama olgusunun nasıl kanıtlanması gerektiğidir.

Bilindiği üzere, 4721 sayılı TMK.'nun “İspat yükü” başlıklı 6. maddesinde, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her birinin, hakkını dayandırdığı olguların varlığını kanıtlamakla yükümlü olduğu belirtilmiş olup, ispat yükünün kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi yararına hak çıkaran tarafa ait olduğu, yasal bir karineye dayanan tarafın, sadece karinenin tarafını oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altında olduğu, kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı tarafın yasal karinenin aksini ispat edebileceği kabul edilmektedir.

Uyuşmazlığın çözümü açısından özellikle belirtilmelidir ki, 5510 sayılı Kanunun 59 ve 100. maddeleri uyarınca Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından tutulan tutanaklar aksi kanıtlanıncaya kadar geçerlidir. Diğer bir anlatımla; yetkili kişilerce düzenlenen ve tarafların ihtirazi kayıt koymaksızın imzaladığı tutanaklar aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli olup, aksi ancak yazılı delille kanıtlanabilir.

Açıklanan yasal çerçevede somut olay incelendiğinde; davacı kurum tarafından davalı hak sahibinin ikametinde yapılan denetim sırasında müşterek çocuk C. U.'un davacı kurum denetmenine verdiği "K..

K..'in annesi olduğu, anne ve babasının şu an işte olduğu, annesinin içeren köyde babasının içmeler Tuzla'da çalıştığı, annesinin 19:00 da babasının 20:00 de eve geldiği, alt katta anneannesinin oturduğunu üst katta kendilerinin oturduğu" şeklindeki beyanı, bu beyanı doğrular nitelikteki komşu G.

K.'nın (Nurcan) SGK denetmenlerine verdiği beyanı ve hak sahibi davalı ile boşandığı eşinin yerleşim yerlerini gösterir bilgi, belge ve mernis kayıtları, davalı hak sahibinin davalı kurum denetmenine verdiği "...Cansu babasına çok düşkün olduğundan yaklaşık üç aydır bizimle aynı binada kaldığı, oturdukları yerin mülkiyetinin annesine ait olduğu,

alt katta annesiyle kendisinin yaşadığı üst katta eski eşi A.U., oğlu M. ve C.'nun yaşadığı..." yönündeki imzalı beyanı, Pendik İlçe Emniyet Müdürlüğünün "...şahsın 01.10.2008 tarihinden itibaren belirtilen adreste annesi ve oğlu birlikte yaşadığı..." yönündeki tahkikat raporu, davalının beyanlarıyla çelişen yargılama süresince dinlenen tanıkların "davalının annesiyle altlı üstlü oturuyor, davalının yanında oğlu ve kızı kalıyor" şeklinde beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, hak sahibi davalı ile boşandığı eşinin fiili olarak beraber yaşadıkları belirgin olup,

bu paralelde yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmesi gerekir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davacı SGK. Başkanlığı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.