Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2014/13392 K.2015/1972

Dava, davacının askerlik borçlanması hakkından yararlandırılması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

28.11.1988 – 28.05.1990 tarihleri arasında askerlik ödevini yerine getiren, 10.10.1991 – 02.07.1993 döneminde 506 sayılı Kanuna tabi 601 prim ödeme gün sayısına sahip olan sigortalının 14.02.1994 tarihinde yaşamını yitirmesi sonrasında hak sahibi eş konumundaki davacıya ölüme bağlı toptan ödeme yapıldığı, 21.07.2008, 17.09.2008, 24.06.2013 tarihli askerlik borçlanmasına yönelik başvuruların davalı Kurumca reddi üzerine işbu davanın açıldığı anlaşılmakta olup mahkemece yapılan yargılamada hukuki yarar yokluğu nedeniyle istem reddedilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 26. maddesinde, hakimin, tarafların istem sonuçlarıyla bağlı olduğu, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyeceği, duruma göre istem sonucundan daha azına karar verebileceği belirtilmiş, 114. maddesinde, davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması,

dava koşulları arasında sayılmış, 115. maddesinde, dava koşullarının var olup olmadığının mahkemece davanın her aşamasında kendiliğinden araştırılacağı, tarafların da dava koşulu eksikliğini her zaman ileri sürebileceği, dava koşulu eksikliğini belirleyen mahkemenin davanın usulden reddine karar vereceği, ancak, giderilmesi olanaklı eksikliğin tamamlanması için mahkemece kesin süre verileceği, bu süre içinde eksiklik giderilmediği takdirde dava koşulu yokluğu nedeniyle davanın usulden reddedileceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıdaki yasal düzenlemeler ışığında yapılan değerlendirmede, işbu dava ile elde edilmek istenilen sonuçlardan birisinin ölüm aylığı hakkından yararlanmak olduğu ve şu aşama itibarıyla olası, toptan ödemeyle tasfiye edilen sigortalılığın ihyası ve askerlik borçlanması dikkate alındığı takdirde dahi 506 sayılı Kanunun 66.veya 5510 sayılı Kanunun 32. maddesi gereğince tahsis koşullarının gerçekleşmeyeceği belirgin ise de talebin doğrudan aylık bağlanmasına yönelik olmaması, murisin başka kanunlar kapsamında sigortalılığının belirmesi veya 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesinde öngörülen tespit davası ile hizmet kazanılması ihtimali karşısında ölüm aylığı bağlanması şartlarının daha sonra gerçekleşebileceği ve dolayısıyla eldeki davada korunmaya değer hukuki yararın varlığı açıktır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece yanılgılı değerlendirme sonucu hukuki yarar yokluğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.