Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2014/14714 K.2015/1969

Dava, itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir. Mahkemece, itirazın iptaline karar verilip tazminat talebi reddedilmiştir. Hükmün taraflar avukatlarınca temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

01.01.2005 tarihinden itibaren kendisine sakatlıktan yaşlılık aylığı bağlanan davalının anılan aylığının davacı Kurumca 2010 yılının Ekim ayında tesis edilen işlemle tahsis koşullarının gerçekleşmediği gerekçesiyle başlangıç günü itibarıyla iptal edilerek yersiz ödendiği ileri sürülen 01.01.2005 – 19.05.2008 dönemi aylıklarının yasal faiziyle birlikte geri alınması için icra takibi başlatıldığı,... Üniversitesi Tıp Fakültesi ve ...

Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporlarında davalının özür oranının %40 olarak belirtildiği anlaşılmakta olup yargılama aşamasında ... ... Eğitim ve Araştırma Hastanesince ve sonrasında Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca yapılan değerlendirmeler üzerine hazırlanan ve çalışma gücü kayıp oranını %39 olarak saptayan rapor ve kararlara dayanılarak mahkemece karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanunun 60. maddesinin (C) bendinin (b) alt bendinde, sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalıların, yaşları ne olursa olsun, en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak koşuluyla yaşlılık aylığından yararlanacakları öngörülmüş olup anılan bentte 06.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4958 sayılı Kanunun 34. maddesiyle değişiklik yapılarak sigortalılar sakatlık derecelerine göre ayırıma tabi tutulmuşlardır.

Bununla birlikte, 506 sayılı Kanuna 06.08.2003 günü yürürlüğe giren 4958 sayılı Kanunun 54. maddesiyle eklenen Geçici 87. maddede, söz konusu (b) alt bendinde yapılan değişikliğin uygulanmasında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte 12 yıl ve daha fazla sigortalılık süresi bulunanlar hakkında sakatlık derecesi ne olursa olsun bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan hükümlerin uygulanacağı açıklanmıştır.

Diğer taraftan; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “İndirim hadleri” başlıklı 31. maddesinde, çalışma gücünün asgari %80'ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabının birinci derecede sakat, asgari %60'ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabının ikinci

derece sakat, asgari %40'ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabının ise üçüncü derece sakat sayılacağı ve belirtilen sakatlık indiriminden faydalanacağı açıklanmış, 01.01.2004 günü yürürlüğe giren 4842 sayılı Kanunun 3. maddesiyle, anılan madde başlığı “Sakatlık indirimi” olarak değiştirilip derecelendirmeye ilişkin düzenleme korunmuştur.

Ayrıca, itirazın iptali davalarında icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için, diğer koşulların yanında takibe konu alacağın likit olması da zorunludur. Anılan tür bir alacaktan söz edilebilmesi için ise gerçek tutarın belli ve sabit olması veya borçlu tarafından belirlenebilmesi için alacağın tüm unsurlarının bilinmesi ya da bilinebilecek durumda bulunması gereklidir. Buna göre, alacağın likit nitelikte olduğunun kabulü için borçlu tarafından tutarın araştırılarak belirlenmesi olanağının varlığı yeterlidir.

Yukarıdaki yasal düzenlemeler ışığında dava değerlendirildiğinde. Kurumdan gerekli bilgi ve belgeler getirtilmeli, davalının sigortalılık durumu, aylığın hangi rapora dayanılarak hangi oran üzerinden tahsis edildiği tespit edilmeli, çalışma gücü kaybı bakımından beliren çelişkinin giderilmesi için ...

Kurumu’ndan yasal mevzuat kapsamında irdeleme içeren rapor alınmalı, buna göre 2004/Aralık tarihi itibarıyla kayıp oranı ile birlikte zaman içerisinde iyileşme söz konusu ise tarihlere göre oranlar açıklıkla ortaya konulmalı, tüm bu belirlemeler sonrasında tahsis koşulları yönünden irdeleme yapılmalı, gerektiğinde 5510 sayılı Kanunun yersiz ödemelerin geri alınmasına ilişkin hükümler içeren 96/1. maddesi kapsamında uygulanması gereken norm saptanmalı ve kanıtlardan elde edilecek sonuca karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece gerekli bilgi ve belgeler getirtilmeyip öngörülen yöntem çerçevesinde inceleme ve araştırma yapılmadan itirazın iptal edilmesi isabetsiz olduğu gibi, kabule göre de yersiz ödenen aylıklar toplamı olan asıl alacağın, icra takip ve dava tarihi itibarıyla varlığı ve tutarının belli ve sabit, dolayısıyla likit nitelikte olduğu belirgin bulunmasına karşın takibe haksız itiraz ettiği benimsenen davalının, Kurum yararına hüküm altına alınan asıl alacak tutarı üzerinden tazminatla sorumluluğuna karar verilmemesi de usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.