Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2014/18883 K.2015/12833

Davacı, 01.07.2002-25.09.2008 tarihleri arası yapılan yersiz ödemeden dolayı geri istenen 37.502,90 TL'ye ilişkin Kurum işleminin iptalini ve Kuruma borçlu olmadığının tespitini istemiştir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı hak sahibi ...’ın sigortalı müteveffa eşi ...’ın, ... Odasındaki 24.06.1997 tarihinden itibaren üye olduğunu belirtir oda kaydının usulsüz olduğundan bahisle, oda kaydına dayalı 24.06.1997 - 08.05.2000 arası sigortalılık süresinin ve 01.07.2002 tarihinden itibaren davacıya bağlanan ölüm aylığının iptali üzerine eldeki bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dosyadaki belgelerden, davacının sigortalı müteveffa eşi ...ın kahvehanecilik işi nedeniyle 27.07.1983-20.09.1983 arası ... Vergi Dairesine, 24.06.1997-23.06.2002 arası ... Odasına kaydı bulunup, 26.10.1983 tarihli bildirgeye istinaden, vergi kaydına dayalı olarak 27.07.1983 tarihi itibarıyla ...’a tescil edildiği; 08.05.2000 tarihinden itibaren limited şirket ortağı olan sigortalının 23.06.2002 tarihinde vefat ettiği, 09.09.2002 tarihinde Kuruma sunulan belgede davacının murisi ...’ın ...ve Sanatkarları Odasındaki 24.06.1997-23.06.2002 tarihleri arasındaki kahvehanecilik faaliyetine dayalı kaydı esas alınarak, anılan dönemde ... sigortalısı sayılıp, 01.07.2002 tarihinden itibaren hak sahibi olarak davacıya ölüm aylığı bağlandığı anlaşılmıştır.

19 Mayıs Esnaf ve Sanatkarları Odasıyla ilgili usulsüzlük şikayetleri üzerine yapılan inceleme sonucu, sigortalı ...’ın oda üyeliğine kabulüne ilişkin yönetim kurulu kararı bulunmadığı, Kuruma intikal ettirilen 09.09.2002 tarihli belgede, ... ve Sanatkarları Odasınca tasdiklenen kısımda yer alan yazı ve imzaların Oda ...’a ait olduğu, sigortalının isminin hazirun listelerinde yer almadığı ve ... tanınmadığı tespit edilmiş, sigortalının eşi olan davacı da ifadesinde, evlendikleri 1990 yılından itibaren kendisinin ve müteveffa eşinin 19 Mayıs İlçesi ile bağlarının bulunmadığını beyan etmiş, bunun üzerine oda kaydı usülsuz sayılmıştır.

6552 sayılı Yasa'nın 58. maddesi ile 5510 sayılı Yasaya eklenen Geçici 54. Maddede “Mülga 4355 sayılı Ticaret ve ..., mülga 5373 sayılı Esnaf Dernekleri ve Esnaf Dernekleri Birlikleri Kanunu ve mülga 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkârlar Kanununa göre; esnaf ve sanatkâr siciline veya odasına ya da her ikisine birden kayıtları bulunmakla birlikte üye kayıtlarının mevzuata uygun olarak yapılmadığının tespit edilmesi üzerine,

Kuruma kayıt ve tescili yapılmakla birlikte, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılık süreleri geçersiz sayılarak iptal edilen sigortalılardan 22/3/1985 tarihinden sonraki sürelere ait prim, gecikme zammı ve gecikme cezalarının 31/12/2013 tarihine kadar ödenmiş olması şartıyla 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalılıkları başlangıç tarihinden itibaren geçerli sayılır.

4'üncü ve 7'nci maddeler ile 2926 sayılı Kanunun 2 nci, 5 inci ve 9 uncu maddelerine göre kayıt ve tescili yapılanların, sigortalılık tescil ve sürelerine esas tarımsal faaliyetleri ile ilgili kurum ve kuruluş üye kayıtlarının mevzuata uygun olarak yapılmadığının tespit edilmesi üzerine sigortalılıkları geçersiz sayılarak iptal edilenlerin, tescillerinin yapıldığı tarihten 31/12/2010 tarihine kadar geçen sürelere ait prim, gecikme zammı ve gecikme cezalarının 31/12/2013 tarihine kadar ödenmiş olması şartıyla,

4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamındaki sigortalılıkları başlangıç tarihinden itibaren geçerli sayılır. Ancak, tevkifat kesintisine binaen geriye dönük yapılan tescillerden, tevkifatın yapıldığı tarihte ziraat odası kaydı bulunmayan, daha sonra geriye dönük tesis edilen kayıtlar geçerli kabul edilmez.

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra birinci ve ikinci fıkralar uyarınca hizmet iptali yapılmaz.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Mahkemece, öncelikle, davacı hak sahibinin anılan düzenlemeden yararlandırılıp-yararlandırılmayacağı taraflardan sorulmalı; davacı hak sahibinin anılan düzenlemeden yararlandırılması durumunda davanın konusuz kalacağı gözetilmeli; anılan yasadan yararlandırılmayacağının anlaşılması durumunda usulsüz olduğu belirtilen oda kayıtlarına ilişkin davacının da sanık olarak yargılandığı... Ağır Ceza Mahkemesinin 2006/73 Esas sayılı davanın sonucu beklenerek, işin esası ile ilgili ceza davasında belirlenen hususlar gözetilerek, sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki esaslar doğrultusunda yargılama yaparak, elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.