Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2014/20732 K.2014/24820

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi .. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, 1990/Ocak - 16.12.2009 döneminde büroda çay, temizlik işlerinde çalışmanın tespiti istemine ilişkin olup, Mahkemece; davalı şirketlere ait ortak büro hizmetleri işyerlerinde geçen çalışmaların tespiti ile istem gibi kabul kararı verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı, 506 sayılı Kanunun 79/10 ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleridir. Anılan Kanunlarda ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re’sen araştırma yapılarak, kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Eldeki somut olayda; yapılan araştırma ve inceleme, hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir. Davacı adına davalı şirket işyerlerinden işe giriş bildirgesi verilmediği gibi, çalışma bildiriminde de bulunulmadığı, 01.09.1986 tarihinden itibaren vefat eden eşinden dolayı ölüm aylığı aldığı, tanık beyanları esas alınarak davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

O halde, Mahkemece yapılması gereken iş; davalı şirket işyerlerinin dava konusu dönemin tümüne ait bordroları celbedilmeli (büro işyerleri de dahil olmak üzere), re'sen seçilecek bordo tanıkları (büro işyerinde çalışma iddiası nedeniyle sekreter, büro elemanı vb. tanıklar) dinlenilmeli, şirketlerin eski ve yeni adreslerinde emniyet araştırması yapılmak suretiyle tespit edilecek komşu işyeri işveren ve kayıtlı çalışanlarının da resen beyanlarına başvurulmalı, davacının davalı Kurum, bankalar, telefon, elektrik, su, GSM abonelikleri ile medula sağlık sisteminde yer alan adres

bilgileri temin edilmek suretiyle, tespiti talep edilen uzun sürede davalı şirket işyeri adreslerinin beyan edilip edilmediği araştırılmalı, taraflardan diğer delilleri sorulmalı, var ise işçilik alacakları dosyası celbedilmeli, tanık beyanları değerlendirilmeli, beyanlar arasında çelişki oluşursa giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte yukarıda açıklanan yasal düzenleme ve ilkeler ışığında değerlendirilip, takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.