Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2014/22364 K.2016/10913

Davacı, çalıştığı iş ve işyeri itibariyle itibari hizmet süresinden yararlandırılması gerektiğinin tespitini istemiştir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar .... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Somut olayda; davacı, davalı işverenler nezdinde 13.10.1987-04.06.2010 tarihleri arasındaki renk ayırım operatörü olarak çalışmalarında 506 sayılı Kanunun Ek 5/2 maddesi kapsamında çalışmalarının tespitini istemiş, mahkemece, bir kısım davalılar yönünden infaza elverişli olmayacak şekilde davacının 01.02.1991-01.10.2008 tarihleri arasındaki hizmetinin 506 sayılı Kanunun Ek 5/2 maddesi kapsamında hizmet gerektirir çalışmalar olduğunun tespitine dair hüküm kurularak davanın kabulüne karar verilmiştir.

1-506 sayılı Kanunun 4. maddesinde “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. ”Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. hizmet tespitine yönelik davalarda, çalışma ilişkisinin nitelik ve süresinin belirlenmesinde, bu yöndeki işyeri bilgi ve belgelerine ulaşılmada, kısacası, davanın sübutu ve verilen kararın infazı açısından, işverenin kim olduğunun bilinmesinde yasal zorunluluk vardır bu nedenle, Sigortalının taraf olduğu hizmet akdinin hangi işverenler tarafından düzenlenmiş olduğu tespit edilip, hizmet tespitine yönelik davanın, anılan Yasa'nın 79/10. maddesine göre, sigortalıyı fiilen çalıştıran işverenlere yöneltmesi gerekir.

./...

İncelenen dosyada; davacının hizmet cetvelinde 13.10.1987 – 1990/3 dönemine kadar 31180 işyeri numaralı .... işyerinden, 01.02.1991-31.05.1991 tarihleri arasında... işyeri numaral...-... ait işyerinden, 07.04.1992-30.11.1992 tarihleri arasında 653007 işyeri numaralı işyerinden, 01.02.1993-31.08.2001 tarihleri arasında 669357 işyeri numaralı ...-... ait işyerinden, 01.09.2001 – 31.05.2002 tarihleri arasında ... işyeri numaralı .... işyerinden, 01.06.2002-04.06.2010 tarihleri arası 1... işyeri numaralı ...işyerlerinden bildirimleri bulunduğu,

işyeri dosyasından davacının 01.02.1993 – 31.08.2001 tarihine kadar ...'e ait işyerine ilişkin işçilik haklarının ... ....’ye devredildiği, 01.02.1993–31.05.2002 tarihine kadar ... Yayıncılık ve ...’deki işçilik haklarının ... ... ....’ye devredildiği, 04.06.2010 tarihli ibranamede davacının dava hakları saklı kalmak kaydıyla davalı ... ... 01.02.1993-04.06.2010 tarihleri haklarının alınarak ibra edildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda açılanan maddi ve hukuki olgular ışığında; Mahkemece, talep edilen çalışma dönemindeki gerçek işverenler belirlenmeli, bu bağlamda, dava konusu dönemdeki bildirimde bulunan işyerleri davalı Kurumdan sorulup, işyerinin devir ve intikali bulunup bulunmadığı araştırılmalı; davalıların husumet ve sorumlulukları irdelenerek yapılacak değerlendirme sonucuna göre bir karar verilmelidir.

2-506 sayılı Kanunun Ek 5. maddesi yönünden;

Basım ve gazetecilik işyerindeki çalışma koşulları nedeniyle itibari hizmet süresinden yararlanabilmek için, yasada öngörülen iki koşulun birlikte gerçekleştiğinin belirlenmesi gereklidir. Bunlardan birinci koşul; sigortalının basım ve gazetecilik işyerinde çalışmış olmasıdır. Ancak, bu koşulun araştırılıp saptanmasında; işyeri, dar anlamda muhakkak ve sadece gazete basımıyla uğraşan bir basımevi olarak düşünülmeyip, yasanın açık amacı göz önünde bulundurularak söze değil, öze üstünlük tanıyan bir yorumla sonuca varılmalıdır. İkinci koşul ise, yine, aynı maddenin II. ... “a-f” işaretli alt bentlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerden birinin olayda ayrıca gerçekleşmiş bulunmasıdır.

Dava konusu olayda, bu iki şartın varlığı açısından; işyerinin kapsamı, çalışma düzeni ve koşulları ile bölümleri ve bu bölümlerin taşıdıkları özellikler, hangi bölümlerdeki çalışmalarda anılan kanunda sayılan fiziksel dış etkenlere maruz kalındığı ve buna bağlı olarak itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir işlerden olup olmadığı yönleri ayrı ayrı incelenip bireyselleştirilmeden; davacının işyeri özlük dosyasında yer alan bilgiler ve soyut düzeydeki tanık beyanlarına dayanılarak hüküm kurulmuştur.

Mahkemece, talep dönemi davacının bildirimlerinin yapıldığı işyerleri bordrolarında bulunan çalışanların beyanları alınıp, maruz kalınan etkenlerin oluşturduğu hastalıklar alanında Uzman tıp doktoru, matbaacılık işinden anlayan kimya yüksek mühendisi ve makine yüksek mühendisi, iş güvenliği uzmanlarından oluşacak üç kişilik bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak; davacı işçinin işyerinde yaptığı işin niteliği konusunda, işyerindeki incelemeden elde edilen bulgular esas alınarak, öncelikle, işyerinin basımevi niteliğinde olup olmadığı

../...

belirlenmelidir. Bu ön koşulun varlığı belirlendikten sonra, çalışmanın basımevi işyerinin hangi bölümlerinde geçtiği, yapılan işin niteliği, özellikleri ve buna bağlı olarak hangi olumsuz dış etkenlere maruz kalındığı; gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerdeki çalışma düzeniyle, çalışmanın gerçekleştiği saatler, gürültü düzeyi ve kullanılan maddelerin, insan sağlığı için tehlike sınırı ve ölçümleme yöntemiyle davacının itibari hizmet süresinden yararlanması gereken sürenin, infaza elverişli olacak şekilde primi ödenmiş sigortalılık süresi esas alınarak belirlenmesi gereği gözetilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır