Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2014/25033 K.2015/22646

Davacı, Kurumca eksik işçilik bildirimi nedeniyle yapılan prim ve gecikme zammı işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-Somut olayda, davacıya ait işyeri belgeleri üzerinde yapılan kontrolde, 01.01.2011-31.12.2011 tarihleri arasında sevk irsaliyelerinde teslim alan bölümünde isimleri bulunan kişilerin bildirimlerinin bulunmadığı, gıda işletmesi olarak çalıştırılması zorunlu personel hakkında bir bildirimin olmadığı ve yaşlılık aylığı almakta olan şirket müdürüne yönelik bildirim yapılmayarak sosyal güvenlik destek primi ödenmediği gerekçesi ile prim tahakkuk ettirildiği, davacı tarafından anılan işlemin iptali istemi ile eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağı, ihtilaf konusu dönem itibariyle 5510 sayılı Yasanın 85. maddesidir.

01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasanın 85. maddesinin 1. fıkrasında “İşverenin, işin emsaline, niteliğine, kapsam ve kapasitesine göre işin yürütümü açısından gerekli olan sigortalı sayısının, çalışma süresinin veya prime esas kazanç tutarının altında bildirimde bulunduğunun tespiti halinde, işin yürütümü açısından gerekli olan asgarî işçilik tutarı; yapılan işin niteliği, kullanılan teknoloji, işyerinin büyüklüğü, benzer işletmelerde çalıştırılan sigortalı sayısı, ilgili meslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurlar dikkate alınarak tespit edilir.

Söz konusu tespitler, Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurları tarafından yapılır.” hükmü ile Kuruma, kayıt dışı çalışmadan kaynaklanan prim kaybının önüne geçilebilmesi yönünden, anılan maddenin ikinci fıkrasındaki yöntem ve asgari işçilik oranlarıyla bağlı kalınmaksızın, eksik işçilik bildiriminde bulunulup bulunulmadığının tespitine olanak vermektedir.

Anılan yasal düzenlemeler çerçevesinde verilen kararın Kurum denetim elemanının tespitine konu kişilerin de hak alanını da ilgilendirmesi ihtimalinden, işyerinde çalıştığı halde bildirimi yapılmadığı iddia edilen kişilerin de davada taraf olmasında yasal zorunluluk vardır. Hal böyle olunca, denetim raporunda isimleri bulunan dava dışı kişilerin de usulüne uygun olarak davada taraf olması sağlanarak, varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması isabetsizdir.

2-Mahkemece, davacının yaptığı işin yürütülmesi için gerekli miktarda işçilik bildirimi yapılıp yapılmadığının, işin niteliği, bünyesinde kullanılan teknoloji, iş yerinin büyüklüğü, benzer işletmelerde çalıştırılan işçi sayısı, ilgili meslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurlar dikkate alınarak, davacının anılan dönemdeki ticari kayıtları incelenerek yaptığı işlerin miktarı ve bu işler kapsamında Kuruma bildirilen sigortalıların sayısı belirlenerek, denetim raporuna göre davacı yanında çalıştığı bildirilen kişilerin ihtilaf konusu dönemde farklı işverenler yanından Kuruma bildirimlerinin yapılıp yapılmadığı araştırılarak,

sahteliği iddia edilmeyen sevk irsaliyelerinde imzaları bulunan kişilerin hangi sıfatla davacı yanında bulundukları belirlenerek, gerektiğinde ihtilaf konusu dönemde davacı yanında çalışan ve çalışmaları Kurum kayıtlarına geçen kişiler tanık sıfatı ile dinlenerek, bu kişilerin davacı yanındaki çalışmalarının varlığı yönünden gerekli tüm araştırmalar yapılarak, ... davacıya ait işyerinin niteliğine göre, anılan işyerinde çalıştırılması zorunlu personel bulunup bulunmadığı sorulmalı, denetim raporunda ismi geçen şirket müdürünün yaşlılık aylığı alıp almadığı belirlenerek,

yaşlılık aylığı aldığı halde çalışmaya devam eden sigortalının 506 sayılı Kanunun 3. maddesinin 2. bendinin (C) alt bendi gereği sosyal güvenlik destek primine tabi olduğu gözetilerek, gerektiğinde alanında uzman bilirkişi heyetinden rapor alınarak, yapılacak inceleme sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.