Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2014/7935 K.2014/8596

Davacı, sigortalılık başlangıç tarihinin 05.12.1985 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulü ile davacının ilk sigortalı çalışmaya başladığı tarihin 05.12.1985 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Hükmün, davalı SGK Başkanlığı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanunun geçici 7/1. maddesi hükmünde yer alan düzenleme ile genel olarak Kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralı karşısında, davanın yasal dayanağının 506 sayılı Kanun olduğu kabul edilmelidir.

Dava konusu, somut olayda; mahkemece, 09.12.1985 varideli ve 05/12/1985 tarihli işe giriş bildirgesinin varlığı, süresinde kuruma verilmesi, üzerindeki fotoğrafın da davacıya ait olması hususları dikkate alınarak davanın kabulüne karar verilmiş ise de; sigortalılık başlangıcının tespitine ilişkin YHGK’nun 01.06.2011 günlü 2011/307 E -2011/366 K sayılı, 21.09.2011 günlü ve 2011/527 E–2011/552 K sayılı ilamları gözetildiğinde eksik inceleme sonucu hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

YHGK’nun belirtilen ilamlarında da bahsedildiği üzere, 506 sayılı Kanunun 108.maddesi uyarınca, sigortalılık başlangıcı yönünden salt işe giriş bildirgesi verilmiş bulunması yeterli olmayıp, ayrıca, Kanunun 2.maddesinde öngörülen şekilde fiili çalışmaların aranması da gereklidir.

Bu nedenledir ki, somut olayda uyuşmazlık fiili çalışma olgusunun yöntemince kanıtlanmış olup olmadığı, mahkemece bu yönde yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Yöntemince düzenlenip süresi içinde kuruma verilen işe giriş bildirgesi, kişinin işe alınmış olduğunu gösterirse de, fiili çalışmanın varlığının ortaya koyulması açısından tek başına yeterli kabul edilemez. Sigortalılıktan söz edebilmek için, çalışmanın varlığı, Yargıtay uygulamasında 506 sayılı Kanunun 79/8.maddesine dayalı sigortalılığın tespiti davaları yönünden kabul edilen ilkelere uygun biçimde belirlenmelidir.

Zira, sigortalılığın başlangıcına yönelik her dava, aynı zamanda sigortalılığın tespiti istemini de içerir. Aksine düşünce, özellikle yaşlılık aylığının kabulü için öngörülen sigortalılık süresi yönünden çalışanlar ile çalışmayanlar arasında, adaletsiz ve haksız bir durum yaratır.

Bu nedenle, işe giriş bildirgesinin verildiği, ancak, yasal diğer belgelerin bulunmadığı durumlarda, çalışma olgusunu ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı ve Anayasa’nın 60.maddesinde tanımlanan sosyal güvenlik hakkının niteliği gereği bu tür davalarda, hâkim, doğrudan soruşturmayı genişleterek, sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını resen belirlemelidir.

Bunun için de, bu tür davalarda, işyerinde tutulması gerekli dosyalar ile Kurumdaki belge ve kanıtlardan yararlanılmalı, ücret bordroları getirtilmeli, müfettiş raporları olup olmadığı araştırılmalı, işyeri çalışanları saptanmalı ve sigortalının hangi işte ne kadar süre ile çalıştığı açıklanmalı, davaya konu olayda ise, mahkemece, dinlenen tanıkların bordrolu tanıklar olup olmadıkları araştırılmadığı gibi, davacının çalıştığı işyerinin de 30.11.1985 tarihinde 506 sayılı Yasa kapsamından çıkartıldığı ve bu nedenle, mahkemece, davacının çalıştığı işyeri hakkında vergi ve muhtasar beyanname verilip verilmediği,

işyerinin ne üzerine çalıştığı ve yoklama tutanaklarının olup olmadığı, sonuç olarak çalıştığı iddia olunan yerin, tespiti istenilen dönemde, faal olup olmadığı hususunda; diğer taraftan, davacının sunduğu pasaportun hangi ihtiyaç nedeni ile alındığı,

davacının şöför olarak çalıştığını beyan etmesi nedeniyle, pasaportta yer alan yurtdışı giriş ve çıkış kayıtlarındaki plaka numaralarının ve araçların davacının çalıştığını iddia ettiği işverene ait olup olmadığı hususlarında Gümrük Müdürlüğünden ve Trafik Tescil Müdürlüğünden sorulmak suretiyle davacının çalışmaları bakımından yeterli araştırma yapmak gereği gözetilmeksizin ve davacının çalıştığını iddia ettiği dönemdeki davacının çalışmasını bilebilecek aynı işyerinde çalışan veya komşu işyeri işveren veya çalışanlarının olup olmadığı, emniyet veya kolluk aracılığıyla tespit edilip dinlenmeksizin, karar verilmesi isabetsizdir.

Mahkemece, bu açıklamalar çerçevesinde yeterli araştırma yapıldıktan sonra, toplanan tüm delillere göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.