Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2014/9383 K.2015/7869

Davacı, 3201 sayılı Yasa gereğince 5510 sayılı Yasanın 4/1-b maddesi kapsamında yapılan yurtdışı borçlanmasının 5510 sayılı Yasanın 4/1-a maddesi kapsamına alınması gerektiğinin ve borçlanılacak prim miktarının da başvuru tarihine göre hesaplanması gerektiğinin tespitini istemiş; 26.12.2013 celse de ise davacı vekili, mahkemece talebin kabul edilmemesi halinde, davacının yurtdışında çalışmaya başladığı 06.03.1973 tarihinin Türkiye’de sigortalılık başlangıcı olarak tespiti şeklinde davayı ıslah ettiğini beyan etmiştir.

Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne ve davacının ...’da çalışmaya başladığı tarih olan 06.03.1973 tarihinin Türkiye’de sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitine, fazlaya ilişkin istemin ise reddine karar vermiştir.

Hükmün, taraflar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Bilindiği üzere, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu 83 ve devamı (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 176 vd.) maddelerinde düzenlenmiş olan ıslah; taraflardan birinin usule ilişkin bir işlemini kısmen veya tamamen düzeltmesine olanak tanıyan bir yöntem olup; iddiayla savunmanın genişletilmesi yasağının istisnaların biridir ( Prof. Dr. Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, B. 6, C. IV, ... 2001, s. 3965).

Islah müessesesi, dava değiştirme, başka deyişle iddia ve müdafaanın değiştirilmesi veya genişletilmesi yasağını bertaraf eden bir imkan olmakla; bu suretle, aslında yasal itirazla karşılaşabilecek olan herhangi bir taraf muamelesi, ıslah kurumunun yardımıyla artık bu itirazı davet etmeksizin yapabilmektedir (Prof. Dr. Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I, II, B. 5, ... 1992, s. 534).

Dava dosyası üzerinde yapılan incelemede, davacının talebinin tam olarak ne olduğunun açık olarak ortaya konulamadığı anlaşılmıştır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31. maddesi, uyuşmazlığını çözümü için aydınlatılması zorunlu olan hususlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz, yahut çelişki bulunan durumlarda, hakimin taraflara açıklama yaptırılabileceği, soru sorabileceği, delil göstermelerini isteyebileceği düzenlemiş olup; davacının, ıslah talebinin kapsamını belirlemek için HMK 169 ve devamı maddeleri gereği isticvap edilerek, talebi açıklattırıldıktan sonra, sonucuna göre, araştırma ve değerlendirme yapılması zorunludur.

Dosya kapsamına göre; şayet davacının iddia ve talebi, yurtdışı borçlanmasının ve Türkiye’de sigortalılık başlangıcının 5510 sayılı Yasanın 4/1-a maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinin tespiti istemini de içeriyor ise, davacının yurtdışı borçlanmasını ödediği tarih olan 25.02.2013 tarihinden önce, 5510 sayılı Yasanın 4/1-a maddesi kapsamında sigortalılığı olup olmadığı araştırılmalı; 5510 sayılı Yasanın 4/1-a maddesi kapsamında sigortalılığının olduğunun anlaşılması halinde bu talebin de kabul edilebileceği değerlendirilerek bu kapsamda inceleme ve değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurularak karar vermek gerekirken, yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, taraflar vekillerinin, bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.