Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2015/10807 K.2015/12241

Dava, hizmet tespiti, istemine ilişkindir.

Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün davacı vekili ve davalılar işveren ile Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı vekili, davacının davalı işverenin sahibi olduğu araçta 01/11/2009 tarihinden, 30/03/2013 tarihine kadar kesintisiz çalıştığını, ilk olarak davalı işverenin kullandığı araçla ...güzergahlarında muavinlik yaptığını, daha sonra aynı araçta şöförlük yapmaya başladığını, işveren tarafından sigortasının yapıldığı tarihe kadar kesintisiz çalıştığını, bu nedenle 01/11/2009 ile 30/03/2013 tarileri arasında davalı işveren nezdinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiş, Mahkemece 11/01/2010 - 27/04/2012 ile 13/07/2012 – 31/12/2012 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı, 5510 sayılı Yasanın Geçici 7. maddesi kapsamında uygulama alanı bulan 506 sayılı Yasanın 79/10 maddesidir. 506 sayılı Yasanın 6. maddesinde ifade edildiği üzere “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve feragat edilemez”.

Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi karşısında, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olduğu, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğunun gözetilmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında dava konusu somut olayda; öncelikle davalı işyerinin kapsamı, davacının davalı işyerinde hangi işlerde çalıştığı, bu çalışmalarının ne kadar süreyle yapılabileceği, buna göre çalışmasının tam zamanlı çalışmayı gerektirip gerektirmediği, çalışmanın varlığı ve süresi yöntemince araştırılmalı, mahkemece dinlenen tanıkların, davalı işverenin aracı 3.kişiye sattığı ancak aracı işletmeye devam ettiğine yönelik beyanları nazara alınarak, işveren sıfatı ve aracın işletme durumu usulünce tespit edilmeli, davacının, davalı işverenin ... yazıhanesini kullandığı,

resmiyette bu işyeri üzerinden çalıştığı ve 27/04/2012 ile 13/07/2012 tarihleri arasında otogara giriş çıkış yapılmadığı ancak...durağından kalkıp Keşan da ...nin yazıhanesine yolcu indirildiğine dair iddiası yöntemince araştırılmalı, otogar yönetimine müzekkere yazılarak tespiti istenilen tarihlerde davacının çalışmalarına ait bilgi ve belgeler celp edilmeli, davacının şöför olarak çalıştığını iddia ettiği araçlara ilişkin trafik ceza bilgileri istenilmeli, davacının muavin olarak çalıştığını belirttiği döneme ilişkin olarak davalı işveren ile aynı çevrede iş yapan başka işverenler veya bu işverenlerin çalıştırdığı şöförler,

muavinler ve diğer çalışanlar, komşu işyeri tanıkları re’sen saptanarak dinlenilmeli, davacının işe başlama ve işten ayrılma tarihi ve uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacı vekili ve davalılar işveren ile Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.