Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2015/11285 K.2015/13101

Dava, aksine kurum işleminin iptali ile kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanması ve kesildiği tarihten itibaren ödenmeyen aylıkların faiziyle davalı kurumdan tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece ilamında belirtilen gerekçelerle; davanın kabulüne, davacının 01/10/2008-31/05/2010 tarihleri arasındaki 600 günlük sigorta hizmetinin iptal edilen kısmının geçerli olduğunun ve 01/06/2010 tarihi itibari ile yaşlılık aylığı almaya hak kazandığına, aksine kurum işleminin iptaline ve aylıkların kesildiği tarihden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,karar verilmiştir. Hükmün, davalı kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Eldeki davada, 31.05.2010 tarihli tahsis talebine istinaden 01.06.2010 tarihinden itibaren 27.11.1975-09.04.1977 tarihleri arasındaki 506 sayılı Yasa kapsamındaki zorunlu, 01.09.2001-30.09.2008 tarihleri arasında 506 Sayılı Yasanın 85'inci maddesi kapsamında isteğe bağlı, 01.10.2008-31.05.2010 tarihleri arasındaki 600 gün boyunca da 5510 Saylı Yasanın 50'nci maddesi kapsamında isteğe bağlı sigortalı sayılarak 3625 gün üzerinden 506 Sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığı bağlanan davacının,

20.12.2012 tarihli TR 6 cetvelinde 07.09.2009-31.10.2009 ve 08.04.2010-31.08.2010 tarihleri arasında ...'dan işsizlik sigortasına tabi olmadan sosyal yardım aldığının tespit edilmesi nedeniyle tahsiste esas alınan 01.10.2008-31.05.2010 tarihleri arasındaki isteğe bağlı sigortalılığın yardım alınan süreler dikkate alınarak yeniden belirlenmesi ve yaşlılık aylığı şartlarının yitirilmesi nedeniyle, 4.07.2013 tarihli kurum işlemi ile aylığın iptali ve sonrasında 01.09.2010-23.07.2013 tarihleri arasında davacıya ödenen aylıkların yersiz ödeme olduğu gerekçesi ile tahsili için işlemlere başlandığı, anlaşılmaktadır.

İsteğe bağlı sigortalılığı düzenleyen 506 sayılı Yasa'nın 85 ve devamı maddeleri, ilk yürürlük tarihinden itibaren çeşitli Kanunlar ile değişikliğe uğramış, ancak hiç bir dönemde isteğe bağlı sigortalı olabilmek için sigortalının Türkiye'de ikamet etmek koşulu aranmamıştır.

01.10.2008 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasanın konuya ilişkin isteğe bağlı sigorta ve şartlarını düzenleyen 50.maddesi “İsteğe bağlı sigorta; kişilerin isteğe bağlı olarak prim ödemek suretiyle uzun vadeli sigorta kollarına ve genel sağlık sigortasına tâbi olmalarını sağlayan sigortadır.

(Değişik fıkra:17.04.2008-5754 S.K./30.mad) İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için Türkiye'de ikamet edenler ile Türkiye'de ikamet etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerdeki Türk vatandaşlarından;

a) Bu Kanuna tâbi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak veya sigortalı olarak çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışmak ya da tam gün çalışmamak,

b) Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olmak,

c) 18 yaşını doldurmuş bulunmak,

d) İsteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle Kuruma başvuruda bulunmak,

şartları aranır.”hükmünü; ortak geçiş hükümlerini düzenleyen 5510 sayılı Yasanın Geçici 7. maddesi ise “Bu Kanunun yürürlük tarihine kadar 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı, 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı, 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı kanunlar ile 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre sandıklara tabi sigortalılık başlangıçları ile hizmet süreleri, fiilî hizmet süresi zammı, itibarî hizmet süreleri, borçlandırılan ve ihya edilen süreler ve sigortalılık süreleri tabi oldukları kanun hükümlerine göre değerlendirilir...” hükmünü içermektedir.

Yukarıda bahsedilen yasal düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, 01.10.2008 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasanın 50’inci madde hükmüyle, isteğe bağlı sigortalılık için Türkiye’de ikamet etme şartı getirilmiştir. Bu düzenlemeyle yasa koyucu, yurt dışında ikamet eden Türk Vatandaşlarının Türkiye’de isteğe bağlı sigortalı olmalarına kural olarak imkan vermemiştir. Aynı yasanın ortak geçiş hükümlerini düzenleyen ve yukarıda bahsedilen Geçici 7.Madde hükmü, bu duruma bir istisna getirmediği gibi, 01.10.2008 tarihi sonrası isteğe bağlı sigortalılık için ikamet şartını gerekli kılan 50’inci maddeyi destekler niteliktedir

Açıklanan yasal düzenlemeler karşısında davaya konu olayda, mahkemece uyuşmazlığa konu olan 07.09.2009-31.10.2009 ve 08.04.2010-31.05.2010 tarihleri arasında davacının Türkiye'de resmi ikametinin olup olmadığı ve özellikle TR 6 formulünde görünen Yurtdışından aldığı ödemelerin ikamete dayalı ödemeler niteliğinde olup olmadığı araştırılmak suretiyle davacının bu dönemlerde isteğe bağlı sigortalı olup olmayacağının 5510 Sayılı Yasa kapsamında değerlendirilmesi ve sonucuna göre tahsis şartlarının irdelenmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki esaslar doğrultusunda yargılama yaparak, elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.