Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2015/19393 K.2017/6486

...

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında yazılı şekilde davalılar ...hakkındaki davanın kabulüne, diğer davalı ... hakkındaki davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı kurum vekili ve davalı Koop. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

31.08.2010 tarihinde meydana gelen iş kazası nedeniyle açılan bu davanın yasal dayanağı olay tarihinde yürürlükte bulunan ve 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 21. maddesidir.

5510 sayılı Kanunun “İş Kazası ve Meslek Hastalığı İle Hastalık Bakımından İşverenin ve Üçüncü Kişilerin Sorumluluğu” başlıklı 21. maddesine göre.

İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir.

Anılan madde ile davalıların Kurumun rücu alacağından sorumluğu ancak kusurunun varlığı halinde mümkündür.Kusur raporlarının, 5510 sayılı Yasanın 21., 4857 sayılı Yasanın 77. ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün 2 vd maddelerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir. 4857 sayılı Yasanın 77. maddesi. “İşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, işçiler de iş sağlığı ve

./...

güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler. İşverenler, işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, işçileri karşı karşıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar...” düzenlemesini içermektedir.

Anılan düzenleme, işçiyi gözetim ödevi ve insan yaşamının üstün değer olarak korunması gereğinden hareketle; salt mevzuatta öngörülen önlemlerle yetinilmeyip, bilimsel ve teknolojik gelişimin ulaştığı aşama uyarınca alınması gereken önlemlerin de işveren tarafından alınmasını zorunlu kılmaktadır.

İş kazasının oluşumuna etken kusur oranlarının saptanmasına yönelik incelemede; ihlal edilen mevzuat hükümleri, zararlı sonuçların önlenmesi için koşulların taraflara yüklediği özen ve dikkat yükümüne aykırı davranışın doğurduğu sonuçlar, ayrıntılı olarak irdelenip, kusur aidiyet ve oranları gerekçeleriyle ortaya konulmalıdır.

Olay tarihinde yürürlükte olan 5510 sayılı Kanunun 12. maddesi hükmüne göre alt işveren, bir işte veya bir işin bölüm veya eklentisinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran 3. kişidir.

Asıl işveren alt işveren ilişkisinin varlığı için, öncelikle, işin başka bir işverenden alınmış olması, bir başka ifade ile asıl işverenin işverenlik sıfatına sahip olması, asıl işyeri ya da işyerinden sayılan yerlerde kendi adına işçi çalıştırıyor olması gerekir.

İşin belirli bir bölümünde değil de tamamının bir bütün halinde ya da bölümlere ayrılarak başkalarına devredildiği, işten bu yolla tamamen el çekildiği, sigortalı çalıştırılmadığı için işveren sıfatının haiz olunmadığı durumda ise, bunları devralan kişiler alt işveren, devredenler de asıl işveren olarak nitelendirilemeyecektir.

Alt işveren sıfatının kazanılmasında diğer koşullar ise, asıl işverenden istenilen işin, asıl iş, ya da, işyeriyle ilgili işin bir bölümünde veya işyeri eklentilerinde alınmış olması ve bu işte işi alanın kendi işçilerinin çalıştırılması ve bu nedenle de işveren sıfatına sahip olunmasıdır.

Somut davada; mahkemenin gerekçeli kararının incelenmesinde, mahkemece davalılar arasındaki asıl işverenlik alt işverenlik ve bunun gibi ne tür bir ilişkinin bulunduğunun açık ve anlaşılır bir şekilde niteleme ve değerlendirmesinin yapılmadığı, sadece ihtimalli olarak yazılan bilirkişi raporu içeriği aynen yazılarak davalı şirketin kusuru oranında denilmek suretiyle hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Ayrıca, dosyada bilgileri mevcu....in 2013/194 Esas sayılı davaya konu kaza nedeniyle açılmış olan ve kararı kesinleşmiş olan tazminat davası dosyasında davalı ...şirketinin %50, davanın davalılarından olan....n %5, kazalı işçinin %20 kusurlu oldukları şeklindeki bilirkişi raporu olması karşısında, iş bu temyiz incelemesine konu dava dosyasında aldırılan ve hükme esas alınan 18.08.2014 tarihli bilirkişi raporunda ise davalı ...’a herhangi bir kusur verilmemiş olması sebebiyle her iki bilirkişi raporu arasındaki bu çelişkinin de giderilmesi gerekmektedir.

Bu nedenlerle, mahkemece öncelikle, davalılar arasındaki asıl işverenlik alt işverenlik vb. ne tür bir ilişkinin bulunduğu açık bir şekilde belirlenmeli, yukarıda ../... açıklanan tazminat davası dosyasındaki bilirkişi raporuyla iş bu davada aldırılan bilirkişi raporu arasındaki yukarıda belirtilen çelişki giderilmeli, bu kapsamda kusur oran ve aidiyetleri belirlenmelidir. Mahkemece, açıklanan maddî ve hukukî ilkeler gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, taraflar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm, sair hususlar incelenmeksizin bozulmalıdır.

SONUÇ

Temyiz edilen hükmün yukarıda aç.