Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2015/20147 K.2015/22625

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

Davacı, keseci olarak, davalı işverenin işlettiği “D...... H.....” 20.12.2005-01.05.2013 tarihleri arasında sürekli çalıştığını, hizmetlerinin tespitini talep etmiş Mahkemece; davacının isteğinin kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; emniyet araştırmasında davalının beyanından işyerinin 2002 yılından beri işletildiği, işyerin davalı Kurum tarafından 20.01.2010 tarihinde kapsama alındığı, davacının, uyuşmazlık konusu dönemde davalı işyerinden veya başka bir işyerinden bildirimli çalışması bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86. maddesi bu tip hizmet tesbiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.06.1999 gün 1999/21-549-555- 03.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Dosya kapsamından, dinlenen davacı tanıklarının davalı işyerinden bildirimi bulunmadığı, dinlenen bordro tanıkları talep konusu dönemde çalışmadıkları, daha sonraki dönem çalışanları olduğu, ihtilaflı dönemde davacı ile çalışan bordro tanıklarının re'sen tespit edilerek dinlenilmediği, eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılacak iş; davalı işyerine ait ruhsat kayıtları celp edilerek, işyerinin hangi tarihten itibaren faal olduğu, haftanın tamamında, hafta içi ve hafta sonu çalışma yapılıp yapmadığı belediyeden sorulmalı, birlikte çalıştığı kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurulmalı, özellikle talep konusu dönemde bildirimli çalışması olan bordro tanığı H..... T..... ve Y.....

Ç.....'nün bilgilerine başvurulmalı, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, davalı işyerinin çalışanları emniyete bildirim yükümlülüğü bulunup bulunmadığı araştırılarak,

davacı adına bildirim yapılıp yapılmadığı sorulmalı, ayrıca talep konusu dönemde, mezkur işyerinde, hıfzısıhha, belediye veya zabıta marifetiyle herhangi bir denetim yapılıp yapılmadığının araştırılması, yapıldı ise söz konusu raporların irdelenerek, davacı ile ilgili herhangi bir kaydın bulunup bulunmadığı hususunun tespit edilmesi ayrıca tespiti istenen dönemde davalı işyerinde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, başkaca bir kurum tarafından bir denetleme yapılıp yapılmadığı,

çalışanların isimleri ile sağlık raporlarının ilgili kurumlara bildirilip bildirilmediği sorulmalı, bozmadan önce dinlenen tanıklar ile sonradan dinlenen tanık anlatımları arasında çelişki olursa giderilmeli ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.