Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2015/23337 K.2017/809

Asıl dava, yurt dışı kesin dönüş şartını yerine getirmemesi nedeniyle yersiz ödendiği ileri sürülen aylıklardan dolayı borçlu olmadığının tespiti, birleşen dava ise , yersiz ödendiği iddia olunan yaşlılık aylıkları ve sağlık giderinin istirdadı istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde asıl davanın kabulüne birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-Yurtiçi sigortalılık süreleri ile 3201 sayılı Yasa kapsamında borçlandığı 1976-1996 yılları arasında Almanya'da geçen yurtdışı süreleri gözetilerek 01.12.1996 tarihinden itibaren 506 sayılı Yasa hükümleri uyarınca yaşlılık aylığı bağlanan davalının, aylık bağlandıktan sonra Almanya'da çalıştığı gerekçesiyle 21.09.2011 tarihinde Kurumca gerçekleştirilen işlemle 17.09.2001-17.02.2010 tarihleri arasında ödenen aylıkları yersiz sayılarak anılan dönem için tahakkuk ettirilen 57.521,17 TL yersiz aylık tutarı ile 7.345,00TL sağlık giderlerinin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi bu davaya konu edilmiş, mahkemece yapılan yargılama sonunda ödemelerin çalışma karşılığı olmadığı gerekçesiyle asıl davanın kabulune birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı olan 3201 sayılı Yasanın 6. maddesinin B bendinin önceki düzenlenmesi, “Bu Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan, tekrar yurt dışında çalışmaya başlayanların çalışmaya başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren aylıkları kesilir.” şeklinde iken.

08.05.2008 tarihli Resmi Gazetede yayınlandığı gün yürürlüğü giren 5754 sayılı Yasanın 79. maddesi ile yapılan değişiklik ile, “Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan tekrar yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışanlar, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alanlar ile Türkiye'de sigortalı çalışmaya başlayanların aylıkları, tekrar çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı bir ödenek almaya başladıkları tarihten itibaren kesilir.

31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun ... destek primi hakkındaki hükümleri, bu Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlar için uygulanmaz.

Yurt içinde veya yurt dışında çalışması sona erenlerin veya ikamete dayalı bir ödenek alanlardan ödenekleri sona erenlerin, aylıklarının tekrar ödenmesi için yazılı talepte bulunmaları halinde, talep tarihini izleyen ay başından itibaren aylıkları tekrar ödenmeye başlanır.” şeklinde değiştirilmiş;

anılan maddede, Resmi Gazetede yayınlandığı 19.06.2010 tarihinde yürürlüğe giren 5997 sayılı Yasanın 15. ile yapılan ve halen yürürlükte bulunan değişiklik sonucu, “Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan tekrar yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışanlar, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alanların aylıkları, tekrar çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı bir ödenek almaya başladıkları tarihten itibaren kesilir.

Türkiye'de sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar hakkında 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun ... destek primine tabi olarak çalışılmasına ilişkin hükümleri uygulanır.

Yurt içinde veya yurt dışında çalışması sona erenlerin veya ikamete dayalı bir ödenek alanlardan ödenekleri sona erenlerin, aylıklarının tekrar ödenmesi için yazılı talepte bulunmaları halinde, talep tarihini izleyen ay başından itibaren aylıkları tekrar ödenmeye başlanır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Ayrıca, 3201 sayılı Yasaya 5754 sayılı Yasa’nın 79. maddesi ile eklenen ve 08.05.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayınlandığı gün yürürlüğe giren Geçici 7. maddesinde, “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce hizmet borçlanması talebinde bulunanlardan; borç tahakkuku yapılmış olanların, borç tahakkuku ile ilgili işlemleri devam edenlerin, tahakkuk ettirilen borçlarını ödeyenlerin ve borçlandıkları yurtdışı hizmetleri dikkate alınarak aylık bağlanmış olanların kazanılmış hakları saklıdır.” denilmiştir.

Somut olayda, dava dosyası içerisinde yer alan 19.9.2012 günlü Alman sigorta kurumuna ait sigorta hesabında, talep konusu dönem kapsamında, (1.12.2003-10.2.2004) tarihleri ve (1.4.2007-28.2.2010) tarihleri arası dönemde “ Pflegetatigkeit (bakım süresi)” sürelerinin kayıtlı bulunması, söz konusu “bakım süresinin” Alman Rant Sigortasında uzun vade sigorta kollarına dahil edilip aylığın hesabında nazara alınması ve ikamete bağlı bir ödeme olması karşısında, bakım süresi ödemeleriyle sınırlı olmak üzere yersiz ödenen aylıkların istirdadına karar verilmesi gerekir.

2-17.09.2001-17.02.2010 tarihleri arası yersiz ödendiği iddia edilen sağlık giderleri yönünden, bakım süresi ödemesi ile sınırlı olmak üzere, 5510 sayılı yasanın 60. ve geçici 45. maddeler gözetilerek, genel sağlık sigortalısı sayılmak için öncelikli olarak Türkiye'de ikamet şartı arandığından davacıya ait mernis kayıtları ve yurda giriş-çıkış kayıtlarının talep konusu dönemi kapsar şekilde celp edilerek, davacının ikamet ve 60. madde de belirtilen diğer koşulları sağlayıp sağlamadığının irdelenerek, karar vermesi gerekir.

Mahkemece, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.