Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2015/6854 K.2015/10795

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı ...vekili ve davalı ... vekilince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davalı işverene ait işyerinde 01.10.1999 - 01.07.2009 tarihleri arasında hizmet akdine tabi geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen çalışma sürelerinin tespitine ilişkin davada mahkemece yapılan yargılama sonunda, davacının davalı işverene ait işyerinde anılan dönemde çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddesi ile 506 sayılı Yasa'nın 79/10. maddesi olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Davacı adına davalı işyerinden düzenlenen 30.03.2006 ve 04.04.2006 tarihli iki adet işe giriş bildirgesi bulunduğu, ilkinde 1 gün; ikincisinde 26 günlük çalışmanın bildirildiği, yine 04.04.2006 tarihli belirsiz süreli iş sözleşmesinin ve 29.04.2006 tarihli ibraname örneğinin dosyaya sunulduğu anlaşılmaktadır.

Yapılan yargılama sonunda, tanık beyanlarına dayalı olarak hüküm kurulmuş ise de, mahkemece, re'sen dinlenen bordro tanıklarının davacının çalıştığı makine bölümünde değil, diğer bölümlerde çalıştıkları ( kesim bölümünde, şoför, ayakçı olarak) ve davacının çalışma sürelerine ilişkin bilgi ve görgülerinin kesin kanaate varmayı sağlayacak nitelikte bulunmadıkları anlaşılmaktadır.

Şu hâlde, Mahkemece; özellikle çalışmaları kayıtlara geçmiş ve işverene karşı açtığı davası bulunmayan dinlenmeyen bordrolu çalışanlardan kanaat edinmeye elverişli sayıda olanlar re'sen tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, bu yönde yapılan araştırma yeterli olmaz ise, aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ile bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler re'sen saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı,

varsa işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyası celbedilmeli ve işçilik alacakları davasında dinlenen tanık anlatımları ile iş bu davada bilgi ve görgülerine başvurulan tanık beyanları karşılaştırılarak, varsa çelişkiler giderilmeli; bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği, ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince araştırılmalı, elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece, eksik inceleme ve araştırma sonucu yetersiz tanık anlatımlarına dayanılarak istemin talep gibi hüküm altına alınması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalı taraflar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.