Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2015/8244 K.2015/10474

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkeme, ilâmda belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davacı ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi..

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun’un 79. Maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında; somut olayda, davacı, 06.06.2004-03.10.2009 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde geçen çalışmaların tespitini istemiştir. Davacının, hizmet cetvelinde 14.09.2008-15.10.2009 tarihleri arasında davalı işveren tarafından bildirimlerinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

19.10.2009 tarihli Kurum Raporu ile 14.09.2009 tarihinde işyerinde yerel denetim yapıldığı ve yerel denetimde davacının, 15.05.2008 tarihinden itibaren çalıştığını belirttiği anlaşılmaktadır. Kurum Raporu sonrası, davacının 14.09.2008-15.10.2009 tarihleri arasındaki bir yıllık hizmeti tespit edilerek, hizmet cetveline işlendiği belirgindir.

Mahkemece, Kurum Raporu’ndaki davacı beyanı dikkate alınarak, davanın kısmen kabulü ile, davacının davalı işveren nezdinde 15.05.2008 - 03.10.2009 tarihleri arasında Kurum’a bildirilen süreler haricinde kesintisiz asgari ücretle çalıştığının tespitine dair hüküm tesis edilmiştir. Dosya içinde mevcut 14.09.2009 tarihli durum tespit tutanağının tamamının bulunmadığı için davacının durum tespit tutanağında imzası bulunup bulunmadığı anlaşılamamıştır.

Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme, hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir.

./..

Mahkemece, yapılacak iş, davacının çalışmasının gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla.

14.09.2009 tarihli durum tespit tutanağının okunaklı ve onaylı suretinin dosya içine alınarak davacının imzası bulunup bulunmadığı irdelenmeli, resen araştırma ilkesi doğrultusunda, davacının çalışmalarını bilebilecek durumda olan, çalışmaları kayıtlara geçmiş ve işverene karşı davası bulunmayan dinlenmeyen bordrolu çalışanlar re'sen tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, talep edilen döneme ilişkin bordro tanıklarına ulaşılamadığı takdirde sigortalı ile birlikte çalışan kişiler ile aynı çevrede işyeri olan işveren ya da bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler re’sen saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı;

görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu yeterince araştırılmalı; yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davacı, ve davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.