Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2015/9413 K.2015/15959

Dava, Tarım Bağ-Kur sigortalılığın tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde, bozma üzerine, dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekilince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davaya konu talebin 01.06.1997 tarihinden itibaren olduğu, bozma öncesi ilk kararın, 01.06.1997 tarihinden itibaren Tarım Bağ-Kur sigortalılığın başlatılmasına dair talebin reddine, 01.05.1998 tarihi sonrası hakkında davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına şeklinde, buna göre davalı Kurum lehine vekalet ücreti dahil yargılama giderine hükmedildiği, davalı Kurumun temyizi üzerine kararın Dairemizin 2012/19339 - 20721 sayılı ilamı araştırmaya yönelik olarak bozulduğu, bozmaya uyan yerel mahkemece, Kurumun yargılama aşamasında, 01.05.1998 tarihinden itibaren davacıyı tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak tescil ettiğinin anlaşılması üzerine dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği anlaşılmıştır.

Uzun yıllardan beri Yargıtay’ın kökleşmiş, sapma göstermeyen uygulamaları ve öğretide benimsenen usuli kazanılmış hak müessesesi, usul hukukun dayandığı vazgeçilmez ana temellerinden biridir.

Bu hukuki kuralın ancak iki istisnası bulunmaktadır. Bunlardan biri, mahkemece Yargıtay bozma kararına uyulduktan sonra görülmekte olan davaya uygulama imkanı olan yeni bir İçtihadı Birleştirme Kararı çıkması; diğeri de, 4.2.1959 gün ve 13/5 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında belirlendiği üzere, hükmüne uyulan bozma kararından sonra görevle ilgili yeni bir yasal düzenlemenin getirilmiş olmasıdır. Olayda; usuli kazanılmış hakkın sonuç doğurmayacağı haller de söz konusu değildir.

Ayrıca, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 326/1. maddesine göre, yargılama harç ve giderlerinden davada haksız çıkan, yani aleyhine hüküm kurulan sorumludur.

Böylece, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 26. madddesinde ifadesini bulan taleple bağlılık ilkesi ile yerel mahkemenin ilk kararını davacı tarafın temyiz etmediği gözetildiğinde, hakkında hüküm kurulmayan 01.06.1997- 30.04.1998 dönemi yönünden davalı Kurum lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu, buna göre davalı Kurum lehine vekalet ücreti dahil yargılama gideri tayin edilmemiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma sebebidir.

Ne var ki; bu hususun düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Geçici 3. maddesinde yer alan, 1086 sayılı Yasanın temyize ilişkin hükümlerinin uygulanmasının gerektiğine ilişkin düzenleme uyarınca) Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.