Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/10695 K.2017/3088

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava 5510 sayılı Kanun’un geçici 7/1’inci maddesi uyarınca uygulama alanı bulan, mülga 506 sayılı Kanun’un 79/10 hükmü uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

506 sayılı Kanunun 4. maddesinde ‘sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler’ işveren olarak tanımlanmıştır. ‘Çalıştıran’ olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen ‘işvereni’ ifade etmektedir. Hizmet tespitine yönelik davalarda, çalışma ilişkisinin nitelik ve süresinin belirlenmesinde, bu yöndeki işyeri bilgi ve belgelerine ulaşılmada, kısacası, davanın sübutu ve verilen kararın infazı açısından, işverenin kim olduğunun bilinmesinde yasal zorunluluk vardır bu nedenle, sigortalının taraf olduğu hizmet akdinin hangi işverenler tarafından düzenlenmiş olduğu tespit edilip, hizmet tespitine yönelik davanın, anılan Yasa'nın 79/10. maddesine göre, sigortalıyı fiilen çalıştıran işverenlere yöneltmesi gerekir.

İncelenen dosyada; davacının 15.04.2003-04.12.2010 tarihleri arasında davalı şirketin...-...’da bulunan sebze-meyve halindeki işyerinde çalıştığını beyan ederek, 15.04.2003-04.12.2010 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece, davacının 25.11.2003 - 04.12.2010 tarihleri arasında davalı işverenin “... Merkez Hali No:42 ...-...” adresinde bulunan işyerinde çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Mahkemece ... Büyükşehir Belediye işletme ve İştirakler Dairesi Başkanlığı Sebze Halleri Şube Müdürlüğünden alınan 15.01.2015 tarihli yazıda, “15.04.2003 - 04.12.2010 tarihleri arasında Kaynaklar Merkez Hali No:42 ...-...” adresinde bulunan işyerinin kim tarafından kiralandığı veya işletildiğinin sorulduğu, 42 numaralı işyerinin, 29.11.2000 - 25.12.2003 tarihleri arasında ... Ltd. Şti.’nin işlettiği, ve 25.12.2003 tarihinden itibaren ise...İhr. Tic. Ltd. Şti.’nin işlettiği bildirilmiş olup bu durumda dava konusu edilen dönemin bir kısmında dava dışı ...Tic. Ltd. Şti.’nin söz konusu adreste faaliyet gösterdiği görülmekte ancak ... Tic. Ltd. Şti ile ...Tic. Ltd. Şti. arasında bir bağlantı olup olmadığı, devir veya ünvan değişikliği olup olmadığının araştırılmadığı anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular ışığında. Mahkemece, ... Büyükşehir Belediye işletme ve İştirakler Dairesi Başkanlığı Sebze Halleri Şube Müdürlüğünden davalı işverenden önce dava konusu dönemin bir kısmında aynı adreste faaliyet gösterdiği belirtilen ve dava dışı ... Ltd.

Şti. ile davalı şirket arasında organik bağlantı, devir veya ünvan değişikliği olup olmadığı, şirketlerin tescil tarihleri ilgili ticaret sicil memurluğundan sorulup ilgili belgeler istenmeli, davalı Kuruma verilmiş dönem bordrolarından kayden çalışması görünen ve uyuşmazlığa konu dönemi kapsar şekilde çalışması bulunan bordro tanıklarından kanaat edinmeye yetecek kadarının re’sen belirlenerek,

beyanlarına başvurulmalı, sigortalı ile birlikte çalışan kişiler ile aynı çevrede komşu işyeri olan işveren ya da bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler re’sen saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, davacının davalı işveren şirkette hangi tarihlerde çalıştığı, sigortalının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği, ya da bildirim dışı kaldığı hususu yeterince araştırılmalı, toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.