Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/10873 K.2016/11830

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, bozmaya uyularak, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı vekili, davacının davalıya ait eczane işyerinde, 17.05.2008- 31.12.2010 tarihleri arasında satış elemanı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiş, mahkemece istem kısmen kabul edilerek, davacının davalı işyerinde 17.05.2008- 01.06.2009; 01.09.2009- 31.12.2010 tarihleri arasında hizmet akdi ile sigortasız olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, hükmedilmiştir.

Eldeki davada; Mahkemece verilen ilk kararın, Dairemizin Kararı ile yeterli araştırmanın yapılmaması nedeniyle bozulmasına karar verilmesi üzerine, mahkemece bozmaya uyulmuş ise de bozma gereğinin yerine getirilmediği anlaşılmaktadır. Mahkemece, önceki bozma ilamında değinilen hususlar üzerinde durulmaksızın, herhangi bir araştırma yapılmadan, sadece dosyadaki mevcut tanık beyanları ve belgeler üzerinden sonuca gidilerek karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı, 5510 sayılı Yasa'nın Geçici 7. maddesi kapsamında uygulama alanı bulan 506 sayılı Yasanın 79/10 maddesidir. 506 sayılı Yasa'nın 6. maddesinde ifade edildiği üzere sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve feragat edilemez. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi karşısında, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olduğu, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğunun gözetilmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık

süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında dava konusu somut olayda, önceki bozma ilamında da belirtildiği şekilde, bir kısım tanıkların davacıyı davalı işyerinde ilaç verirken ve çalışırken gördüklerini beyan ettikleri, tanık beyanlarından davalı eczane isminin bir çok kez değiştiği ve daha çok ... Eczanesi olarak bilindiği, davacı tarafından ibraz edilen belgelerde iş yeri adresinin ... Eczanesi olarak belirtildiği, ...

İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazıda Eczacı ...'e ... İlçesi ... beldesinde ...

Eczanesini açmak üzere ruhsatname verildiği anlaşılmakla; mahkemece bu hususlar gözetilmek suretiyle yeniden detaylı bir inceleme yapılarak, öncelikle davalı işyerinin kapsamı, çalışmanın varlığı ve süresi yöntemince araştırılmalı, mevcut ise işyeri dosyası celp edilerek incelenmeli, dinlenen komşu işyeri tanıkları dışında başka komşu işyeri tanıkları re’sen saptanarak dinlenilmeli, böylece uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeden, eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı biçimde karar verilmesi usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.