Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/11425 K.2017/288

Dava, 01.09.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının ve kurumca tahakkuk ettirilen yersiz aylık tutarı nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile aksine kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Somut olayda, 29.05.1984-31.12.2003 tarihleri arası 2926 sayılı Yasa kapsamında tarım Bağ-Kur ve 01.01.2004-8.8.2008 tarihleri arası 1479 sayılı Yasa kapsamında esnaf Bağ-Kur ve 1 yıl 8 ay askerlik borçlanması olmak üzere 25 yıl 10 ay 29 gün hizmeti olan davacıya 1479 sayılı Yasa kapsamında 01.09.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanan davacının, 2926 sayılı Yasa kapsamındaki hizmetlerinin 5510 sayılı Yasanın geçici 17. madde kapsamında ihya edilmeden ekstere görüntüsündeki hizmetlerinin Bağ-Kur'a bildirildiği,

aylılık bağlandıktan sonra 2926 sayılı tarım Bağ-Kur hizmetleri 60 aydan fazla prim borcu olması sebebiyle Ek-17 göre ödediği primlere göre hizmet verildiği, Bağ-Kur'a 1 yıl 5 ay 2 gün hizmetinin olduğu bildirilmesi üzerine, 1479 sayılı Yasa kapsamında bağlanan yaşlılık aylığının iptal edildiği ve yersiz ödenen aylıkların iadesinin talep edildiği, davacı 05.03.2010 tarihinde Kuruma başvurarak prim borcunu ödemek suretiyle geçici 17. maddeden yararlanmak için başvurduğu kurum tarafından 11.03.2010 tarihli işlem ile 31.068.92 TL borç tahakkuk ettirildiği ve 3 ay içinde ödenmesi istenildiği,

davacı, yapılandırmadan yararlandığını 24.380.00 TL ve 22.080,00 TL olmak üzere 46.460,00 TL ödeme yaptığını, borçlu olmadığının ve 01.09.2008 tarihinden itibaren 1479 sayılı Yasaya göre yaşlılık aylığına müstehak olduğunun tespiti istemiş. Mahkemece, davacının geçici 24. maddeye göre yapılan ödemenin 2926 sayılı Yasa kapsamında borcu karşıladığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalılık bilgilerini gösteren 18.1.2010 tarihli hesap eksteresinden, 29.05.1984-31.12.2003 tarihleri arasında sigortalılığının kod 19 ile 31.10.1985 tarihi itibariyle durdurulduğu, 29.05.1984-31.10.1985 tarihinin sigortalı olarak kabul edildiği, 22.104,76 TL fazla ödemenin bulunduğu, sigortalının 24.07.2008 tarihinde 567,00 TL, tahsisten sonra 24.07.2009 tarihinde 22.080,00TL prim ödemesinin, 1479 sayılı Bağ-Kur sigortalılık bilgilerinden, aktarılan tevkifat kesintisi olarak 31.08.2005 tarihinde 73,58 TL, 30.07.2006 tarihinde 208,71 TL,

29.11.2007 tarihinde 77,00 TL, 04.12.2007 tarihinde 44,00 TL, 27.08.2008 tarihinde banka vasıtasıyla 24.380,00 TL, 24.07.2009 tarihinde 22.080,00 TL ödemesi olduğu anlaşılmaktadır.

5754 sayılı Kanunun 73'üncü maddesiyle 5510 sayılı Kanuna eklenen ve 30.04.2008 tarihinde yürürlüğe giren geçici 17’nci maddesindeki, "Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, 1479 ve 2926 sayılı Kanunlara göre tescilleri yapıldığı halde, bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla beş yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, prim borçlarının ödenmesine ilişkin Kurumca çıkarılacak genel tebliğin yayımı tarihini takip eden aybaşından itibaren 6 ay içerisinde ödememeleri halinde,

prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibariyle, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibariyle sigortalılığı durdurulur. Prim borcuna ilişkin süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek, Kurum alacakları arasında yer verilmez.

Ancak, sigortalı ya da hak sahipleri daha sonra müracaatları tarihindeki 80'inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir.

Mahkemece yapılacak iş, 1.11.1985-31.12.2003 tarihleri arası 2926 sayılı Yasa kapsamındaki süreler ihya kapsamında olmakla, davacının Bağ-Kur dosyasına yapılan ödemeler dikkate alınarak 1479 sayılı Yasa kapsamındaki borçsuz süreler belirlenmeli, daha sonra 2926 sayılı Yasa kapsamında yapılan 24.7.2008 tarihinde 567,00 TL ve tevkifat ödemeleride dikkate alınarak ihya borcu belirlenmeli, 24.8.2009 tarihinde 22.080,00 TL ödemesi ihya borcundan mahsup edilerek ödeme karşılıyor ise en son ödeme tarihi dikkate alınarak tahsise karar verilmeli şayet borcu karşılamıyor ise davacıya bakiye borcu ödemesi için mehil verilerek ödeme tarihi dikkate alınarak tahsise karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular gözönünde bulundurularak yapılacak araştırma ve değerlendirme sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu istemin aynen hüküm altına alınmış olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.