Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/11729 K.2017/2131

Dava, sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir.

Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Diğer taraftan, 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi hükmüne göre. Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir.

Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi ya da çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde. Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez.

Yukarıda sayılan belgelerin ve bu kapsamda işe giriş bildirgesinin süresi içerisinde kuruma verilmesinden önceki döneme ilişkin dönemler hak düşürücü süreye tabi olur ise de, sonraki süreler bakımından hak düşürücü süre söz konusu olmayacaktır.

Öte yandan, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2003/21 - 43 Esas, 2003/97 Karar ve 26.02.2003 tarihli kararında ayrıntıları açıklandığı üzere; kural olarak işe giriş bildirgeleri ve ücret ödeme bordroları sigortalının imzasını içermelidir. Sigortalı, anılan belgeleri hile, hata veya manevi baskı altında imzaladığını ileri sürmemiş veya imzanın kendisine ait olmadığını yada kesintisiz çalıştığını söylememiş ise, birden fazla işe giriş bildirgesinin varlığı ve iş yerinden yapılan kısmi bildirimler, sigortalının o iş yerinde kesintili çalıştığına karine oluşturur. Bu karinenin, aksinin, ancak, eş değer de delillerle kanıtlanması gerekmekte olup tanık sözlerine değer verilemez.

Yukarıdaki açıklamalar gözetildiğinde davaya konu somut olayda, Mahkemece davacı adına süresinde kuruma sunulmuş ise de davalı kurumca işe giriş bildirgesinde nüfus kayıtlarının hane,cilt,sayfa numaralarının tam olarak yazılmamış olduğu gerekçesi ile işe giriş bildirgesinin kabul edilmediği ve iade edilmesi nedeniyle hak düşürücü süreyi kesecek nitelikte olmadığı ve zaten iş yerinin kapsam tarihleri itibariyle de 01.05.1986 tarihinin sigortalılık başlangıcı olamayacağı gerekçeleri ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de, dosya arasındaki belgelerden, 08.07.1986 varideli ve 01.05.1986 tarihli,

işe giriş bildirgesinde belirtilen inşaat iş yeri hakkında 14.08.1981-01.09.1988 tarihleri arasında 3 kat için ayrı ayrı ve farklı tarihlerde iskan izni başvurularının bulunduğu hususunun dikkate alınması ile davacı adına verilen işe giriş bildirgesindeki eksikliklerin işe giriş bildirgesini geçersiz kılmayacağı, diğer taraftan davalı kuruma verilen işe giriş bildirgesi nedeniyle çalıştığı iddia olunan kişi hakkında davalı kurum tarafından inceleme yapmak imkanı ve yükümlülüğü dikkate alındığında hak düşürücü sürenin davaya konu somut olayda gerçekleşmediği,

ne var ki davacının çalışma iddialarının ayrıntılı olarak irdelenmesi gerekli olduğundan işin esasına girilerek davacının çalışmalarının fiili olup olmadığı hususunda araştırma yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekleri dikkate alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davacı avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.