Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/15480 K.2016/11975

Dava, hizmet süreleri ile prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalılardan kurum ve T.E.D. Spor Kulübü vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava 5510 sayılı Kanun’un geçici 7/1’inci maddesi uyarınca uygulama alanı bulan, mülga 506 sayılı Kanun’un 79/10 hükmü uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

506 sayılı Kanunun 4. maddesinde “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. “Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. Hizmet tespitine yönelik davalarda, çalışma ilişkisinin nitelik ve süresinin belirlenmesinde, bu yöndeki işyeri bilgi ve belgelerine ulaşılmada, kısacası, davanın sübutu ve verilen kararın infazı açısından, işverenin kim olduğunun bilinmesinde yasal zorunluluk vardır.

Davacı, 01.01.1992-13.07.1999 tarihleri arasında çalıştığı sürelerin tespiti ile asgari ücretin 2,5 katı ücretle çalıştığının tespitini talep etmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulü ile davacının 716977 sicil numaralı işyerinde kuruma bildirilen süreler dışından 01.01.1992-13.07.1999 tarihleri arasında kesintisiz asgari ücretle çalıştığının tespitine, prime esas kazancın tespiti isteminin reddine karar verilmiş ise de, dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir.

Somut davada; davacının çalıştığı işyerinin çalışmaya başladığı tarihte dava dışı ... tarafından işletildiği, 20.05.1999 tarihinde anılan işyerinin ...’a devredildiği anlaşılmakla, Mahkemece öncelikle, devreden işveren ...’a HMK m. 124 gereğince usulüne uygun bir biçimde husumet yöneltilmeli, işverenin göstereceği bütün deliller toplanmalı, işverene ait işyeri sicil dosyası davalı Kurumdan getirtilmeli; diğer taraftan davacının sigorta sicil numarası 199215460 olmasına karşın, davalı işyerine ait dönem bordrolarında davacının farklı sigorta sicil numaraları ile bildirimlerinin bulunduğu,

davacının 199201460-19921460 ve 199405460 sicil numaraları ile bildirilen hizmetlerinin başka kişiler adına kayıtlı olup olmadığına dair Dairemizin geri çevirme kararı üzerine, 199201460 sicil numarasının ...’ne ait olduğu, 199405460 sicil numarasının ise ...’a ait olduğu,

19921460 sicil numarasının ise kayıtlı olmadığının bildirilmesi karşısında, davacının başka sicil numaralarından yapılan bu bildirimlerinin davacıya aidiyeti usulüne uygun bir şeklide araştırılmalı, bu hususta kuruma verilmiş dönem bordrolarında kayden çalışması görünen bordro tanıkları dinlenmeli, davacının çalışma iddiasına konu sürelerde adına bildirim yapılan kişilerin adresleri tespit edilerek bu kişilerin konuya ilişkin ayrıntılı beyanları alınmalı ve bu işyerinde çalışıp çalışmadıkları hususu açıklattırılmalı, böylece, çalışmaların gerçekte kime ait olduğu kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ortaya konulmalı, ayrıca,

yargılama sonunda kurulacak hükümde sigortalıyı çalıştıran işveren (aracı – alt işveren) özellikle belirtilip, asıl işveren T.E.D. Spor Kulubünün sigorta primleri yönünden alt işveren ile teselsül hükümlerine göre sorumlu olduğu dikkate alınarak, toplanan tüm kanıtları birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, temyiz eden davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.