Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/16039 K.2019/2215

Dava, idari para cezalarını konu edinen ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece, yapılan yargılamada ilamında belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden; il özel idaresinden ihale ile öğrenci taşıma işi yüklenilen davacıya ait işyerinde yapılan denetimde; işyerinin tescilli olmadığı, ... , ... , ... , ... , ... , ... çalıştıklarının tespit edildiği ancak bu kişilerin işe giriş ve aylık prim hizmet bildirgelerinin Kuruma verilmediği, Kurumca istenilmesine rağmen işe giriş ve ayrılış ve hizmet bildigelerinin Kuruma verilmediği,istenilen belgelerin verilmemesi sebebiyle davacı hakkında idari para cezası uygulandığı anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamında,idari para cezası kararları ve davacıya tebliğ edildiğine ilişkin tebliğ evrakları bulunmamakta olup idari para cezalarına süresinde Kuruma itiraz edilip edilmediği, görevli yargı merciinde dava açılıp açılmadığı anlaşılamamaktadır.

Ayrıca dosya kapsamında, toplam 10.514,00 TL miktarlı idari para cezalarına karşı idare mahkemesinde dava açıldığı, idare mahkemesince; taşıma işinde kullanılan bir aracın arızalanması üzerine Kaymakamlık oluru ile ... ait aracın kira sözleşmesi ile ... tarafından servis işinde kullanıldığı dolayısıyla davacı kooperatif ile ... arasında hizmet akdi ilişkisinin olmadığı değerlendirilerek iptal kararı verildiği aynı gerekçe ile dosyamızdan da davanın kabulüne karar verildiği, Kurum tarafından yapılan denetimde çalıştığı tespit edilen diğer kişilerle ilgili herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Yasanın 86’inci maddesi olup ”Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde,

bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz.

Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88 inci ve 89 uncu maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır.”hükmü öngörülmüştür.

Diğer taraftan 5510 sayılı Kanunun 102’nci maddesinde davalı Kurumca prim borcu dışındaki işlemler bakımından idari para cezaları ile ilgili usul ve esaslar özel bir şekilde düzenlenmiştir. Anılan düzenleme uyarınca; idari para cezasını gerektiren şartlar oluştuğunda Kurum tarafından verilecek idari para cezası ilgiliye tebliğ edilmekle tahakkuk eder ve tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebilir. İtirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmaması halinde, idari para cezası kesinleşir ve Kurum alacağına dönüşür. Ne var ki; Mahkemeye başvurulması idari para cezasının takip ve tahsilini durdurmayacaktır.

6183 sayılı Yasanın 55. maddesi, vadesinde ödenmeyen kamu alacaklarının tahsili amacıyla ödeme emri düzenlenmesi olanağını öngörmüş olup; ödeme emrine konu edilen alacağın kesinleşmiş ve tahsil edilebilir aşamaya gelmiş olması zorunluluğu bulunmaktadır. Bu durumda ise, 5510 sayılı Yasanın 102 (506 sayılı Yasa 140) maddesi uyarınca başlamış olan itiraz prosedürünün sonucu araştırılarak, idari para cezasının kesinleşip kesinleşmediği belirlenmeli, kesinleşen idari para cezası miktarının tespitiyle, ancak bu miktara ilişkin ödeme emri yönünden, 6183 sayılı Yasanın 58. maddesinde sınırlı olarak sayılmış nedenlere dayalı olarak inceleme yapılmak suretiyle sonuca ulaşılmalıdır.

O halde, mahkemece,davaya konu idari para cezaları ile idari yargıda iptali istenen idari para cezalarının aynı olup olmadığı belirlenmeli ,aynı ise sonucu beklenilmeli aynı değil ise 5510 sayılı Yasanın 102 (506 sayılı Yasa 140) maddesi uyarınca başlamış olan itiraz prosedürünün sonucu araştırılarak, idari para cezasının kesinleşip kesinleşmediği belirlenmeli, kesinleşen idari para cezası miktarının tespitiyle, ancak bu miktara ilişkin ödeme emri yönünden, 6183 sayılı Yasanın 58. maddesinde sınırlı olarak sayılmış nedenlere dayalı olarak inceleme yapılmak suretiyle sonuca ulaşılmalıdır.

Yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular gözetilerek, yapılacak araştırma ve değerlendirme sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.