Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/16245 K.2018/2714

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne, ek karar ile davalı ... Yatırım İnş. San. Tur. Nak. Tic. A.Ş. vekilinin temyiz itirazının, yasal süre geçtikten sonra yapıldığı gerekçesi ile reddine karar verilmiştir.

Hükmün davalı Kurum vekili, temyiz itirazının reddine ilişkin ek kararın davalı ... Yatırım İnş. San. Tur. Nak. Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-Hüküm İş Mahkemesinden verilmiştir. 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 8. maddesi hükmüne göre ise; İş Mahkemelerinden verilmiş bulunan nihai kararların, hükmün tefhimi, bu mümkün olmamış ise tebliğinden itibaren 8 gün içinde temyiz olunması gerekir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 321/2. maddesinde, kararın tefhiminin, mahkemece hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklanması ile gerçekleşeceği, ancak zorunlu hâllerde, hâkimin bu durumun sebebini de tutanağa geçirmek suretiyle, sadece hüküm özetini tutanağa yazdırarak kararı tefhim edebileceği; bu durumda gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkartılması gerektiği belirtilmiştir. Hükmün, anılan şekilde tebliğ edilmemesi durumunda, 8 günlük temyiz süresi, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren başlayacaktır.

Mahkemece, 13.06.2016 tarihli ihtar yazısı gönderilmiş olup ilgili yazıda temyiz harcının eksiğinin tamamlanması içerikli olup davalıya 20.06.2016 da tebliğ edilmiştir. Davalı tamamlama harcını 21.06.2016 tarihinde yatırmıştır. Bu sebeple 28.07.2016 tarihli ek kararın BOZULMASINA;

2- Davacı, 01.06.1996 - 01.08.2009 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde çalıştığının tespitini istemiştir. Mahkeme ... İnşaat San. Tic. Ltd Şti.'nde 01/06/1996 - 29/02/2000 tarihleri arası, davalı ... Yatırım İnş. San. Turizm Nakliye A.Ş. işyerinde 01/03/2000 - 31/08/2009 tarihleri arası kuruma bildirilen ücret ile çalıştığının tespitine karar vermiştir.

Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

1. Davalı ... Yatırım İnş. San. Tur. Nak. Tic. A.Ş.'nin 01.03.2000 de kurulmuş olup, öncesi dönemde dava dışı tüzel kişi ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. işveren olup 01.03.2000 öncesi dönem yönünden çalışmasının tespitine karar verilemeyeceğinin gözetilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi,

2. 01/03/2000 – 31/08/2009 dönem yönünden ise re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda.

Mahkemece, davalı Kuruma verilmiş, dosya içinde mevcut dönem bordrolarında kayden çalışması görünen ve uyuşmazlığa konu dönemin tamamını kapsar şekilde çalışması bulunan diğer bordro tanıkları re’sen belirlenerek beyanlar başvurulmalı; talep edilen döneme ilişkin bodro tanıklarına ulaşılamadığı takdirde sigortalı ile birlikte çalışan kişiler ile aynı çevrede işyeri olan işveren, ya da, bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler re’sen saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, sigortalının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu yeterince araştırılmalı;

çalışmanın varlığı işyerinin niteliği ve kapsamı gözetilerek belirlenmeli, işe giriş bildirgeli olduğu dönem ve isteğe bağlı sigortalı olduğu dönem açıklatılmalı neticede toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.