Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/16252 K.2019/1732

Dava, davalı Kurum tarafından eksik işçilik sonucu tahakkuk ettirilen fark prim borcunun iptali ile alacak istemine ilişkindir. Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dosya kapsamı incelendiğinde, davalı Kurumca yapılan işçilik hesaplamasında, ihtilafa konu dava dışı ... ... ...

İnşaat işyerinden davacı adına düzenlenen salt işçilik niteliğindeki faturalar için yapılan incelemede, Akçansa Çimento San. ve Tic.A.Ş. tarafından düzenlenen faturaların önemli bir yer tuttuğu, ibraz edilen faturaların malzemeli işçilik faturası olduğu görülmekle, 17.12.2008-37301, 15.01.2010-37304 ve 01.04.2010-37338 tarih – sayılı faturaların asgari işçilik değerlendirmesinde dikkate alınmayacağı, 31.05.2010-037343, 04.06.2010-037345, 06.07.2010-037348, 03.08.2010-037351 tarih- sayılı faturaların detaylarını içeren fatura ekinde fatura kesen firmanın kaşe ve imzasının olduğu belge ibraz edilmekle birlikte,

söz konusu belgenin her zaman düzenlenebilir olması ve bu faturaların detayları yevmiye defterinde görülmediğinden, söz konusu faturalarda yer alan 104.388,86 TL asgari işçilik değerlendirmesinde malzemeli işçilik faturası olarak dikkate alındığı belirtilmiştir.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, ... Çimento San. ve Tic.A.Ş.'nin faturalarının malzemeli işçiliğe konu edilemeyeceği, faturanın düzenlenmesinde işçilik ayrıntılı olarak yazılmadığı gibi, işçiliğin, hazır beton satışı yapan firmaların iştigal konuları arasında yer almadığı, faturaların tümü ve defter kayıtlarının incelenmesinden, kaba işçilik diye tabir edilen inşaatın iskeletinin yapımını üstlenen ...

İnşaat’tan başka üçüncü bir firma bilgi/belgesine rastlanılmadığı, kaba inşaatın yapımını ... İnşaat’ın üstlendiği, faturaları bu doğrultuda tanzim ettiği, ekinde bulunan ve yapılan işin ayrıntısını gösteren (her zaman düzenlenebilir nitelikli ek) belgenin, faturanın içeriğini etkilemeyeceği, faturaların net ifadeler ile keşide edildiği görülmekle, Ercan ...

İnşaat’ın keşide ettiği yedi adet fatura 238.961,06 TL'lik kısmın, tebliğler ve içtihatlardaki tüm özellikleri barındırdığından bahisle salt işçilik faturası kabul edilerek hesaplama yapıldığı belirtilmiştir.

Asgari işçilik uygulamasına dair uyuşmazlıkların sağlıklı çözümü için kayıt ve defterler üzerinde inceleme yapılması, faturaların doğruluğunun ve niteliğinin belirlenmesi, incelemeye konu işin (sektörün) özelliklerine göre işçilik miktarının ve asgari işçilik oranının tespiti gerekir. Bu hususların incelenmesi ise özel ve teknik bilgiyi gerektirdiğinden; HMK.'nın 266. maddesine göre asgari işçiliği teknik usullerle saptamasını bilen bir hukukçu, serbest muhasebeci mali müşavir bilirkişi (veya yeminli mali müşavir) ve asgari işçilik incelemesine konu iş (sektör) konusunda bilgi sahibi (inşaat mühendisi, elektrik mühendisi, otel yöneticisi vb.) bir bilirkişi olmak üzere üç kişilik bilirkişi kurulundan açıklayıcı ve denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığı anlaşılmaktadır. Zira, davalı Kurum tarafından yapılan tespitler ile dikkate alınan/alınmayan işçiliklerin ne şekilde yerinde olup olmadığı tam olarak tartışılmamıştır.

Fatura ve defter kayıtları incelenmesinden bahsedildiği halde, kurum tespitleri ile tam bir karşılaştırma (faturaların detaylarının yevmiye defterinde gözükmemesi hususu vs.) yapılmadığı gibi, dava konusu işin, fabrika binası yapım işi olduğu gözetilmekle, ihtilafa konu faturalardaki işin tek başına salt işçiliğe konu olup olamayacağı ayrıntılı bir şekilde irdelenmemiş, bu işlerdeki (fabrika binası yapım işi) salt işçiliğe ait faturaların malzemeli işçilik içinde değerlendirilmesi gerektiği hususuna ne şekilde itibar edilmediği denetime elverişli olacak şekilde açıklanmamıştır.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler nazara alınarak yeniden alınacak bilirkişi raporuna göre hüküm kurulması gerekirken, eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporuna göre karar verilmesi usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.