Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/1636 K.2016/3888

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde isteğin reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Eldeki dosyada davacı davalı işyerinde 01.05.2006-30.09.2009 tarihleri arasında çalıştığını ve 01.05.2006 tarihinin sigorta başlangıcı olarak tespiti istemli açmış olduğu davada mahkemece, davalı nezdinde yurtdışında çalıştığını iddia ettiği tarihlerde Türkiye'de bulunduğu gibi, yine davalı emrinde çalışıldığı iddia edilen tarihlerde dava dışı başka firmalardan kayıtlı sigorta hizmetlerinin bulunduğu, iddia edilen tarihler arasında uzun süreli dava dışı firmalardan bildirilen sigorta kayıtları ile tüm mevcut delil durumu dikkate alındığında; davacının davalıya işçi olarak ve bağımlı nitelikte çalışmadığı,

yurt dışına da ziyaret amaçlı veya kısmi işler için arada geçici olarak gidip gelmiş olabileceği, zaten iddia edildiği gibi sürekli olarak davalı emrinde çalışması halinde, aynı tarihler arasında uzun süre dava dışı başka firmalarda çalışmasının ve sigortalı bildirilmesinin de hayatın olağan akışına uygun olmadığı hususları nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir.

Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan işyeri sicil dosyası, işyerinde bulunan ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönem bordroları celp edilerek daha önce dinlenen bordro tanıkları dışındakilerden kanaat edinmeye yetecek kadarı sıfatıyla dinlenilmeli, işyerinde sosyal güvenlik kontrol memurlarınca bir denetim yapılıp yapılmadığı araştırılarak yapılmış ise rapor getirtilmeli,

işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, davacının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu, çalışmanın varlığı ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalı,

davacının hizmet döküm cetvelinde talep konusu dönemde 13.07.2007-16.07.2007 tarihleri arasında çalışmaların geçtiği işyeri ile davalı işyeri arasında hukuki ve fiili irtibat olup olmadığı araştırılmalı, bağlantı yok ise 25.02.2013 tarihinde açılan davada hak düşürücü süre irdelenmeli, işverenin yurt dışında iş alıp almadığı, almışsa yurt dışında üstlendiği işin niteliği araştırılmalı, davacının tanık olarak dinlendiği dava dosyalarındaki beyanı ve yurtdışına giriş ve çıkışları irdelenmeli toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.