Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/16375 K.2019/1512

Dava, 01.01.2006 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması ve fazla ödenen primlerin yasal faiziyle birlikte tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece, yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

31.12.2005 tarihinde tahsis talebine bulunan davacının, Kurumca 1984-1998 tarihleri arası Bağ-Kur sigortalılığının iptali üzerine davacı tarafından sigortalılığının tespiti talepli İstanbul 8. İş Mahkemesinde açılan davanın yargılaması neticesinde 1.1.1994-30.4.1995 ve 11.11.1996-11.8.1998 tarihleri arası Bağ-Kur sigortalılığının tespitine karar verildiği kararın 21. Hukuk Dairesince onandığı, onama kararın karşı davacının 08.11.1984-31.08.1989 tarihleri arasıda sigortalılığının kabulune karar verilmesi talepli karar düzeltme talebinde bulunduğu talebin 21. Hukuk Dairesince reddedildiği,

davacıya 17.03.1981 - 07.11.1984, 01.09.1989 - 31.12.1993, 01.01.1994 - 30.04.1995, 11.11.1996-11.08.1998, 12.08.1998-25.11.2014 tarihleri arası bağkur, 1385 gün 4/1-a ve 475 gün askerlik borçlanması dahil toplam 11703 gün üzerinden 01.12.2014 tarihinden itibaren 4/1-b yaşlılık aylığı bağlandığı, davacı tarafından 01.01.2006 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması ve fazladan ödenen primlerin iadesi talepli eldeki davanın açıldığı,

Mahkemece, alınan bilirkişi raporu doğrultusunda 08.11.1984-31.08.1989 tarihleri arasıda sigortalı olarak kabulü gerektiği belirtilerek 01.01.2006 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı ve 36.060,52 TL prim iadesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle; “dava şartı” ile “kesin hüküm” kavramlarının temel hukuki esasları üzerinde durulmasında yarar vardır. Dava şartları, mahkemenin davanın esası hakkında yargılamada bulunabilmesi için gerekli olan şartlardır. Diğer bir anlatımla; dava açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullardır.

Dava konusu uyuşmazlığın daha önce bir kesin hüküm ile çözümlenmemiş olması da (olumsuz) dava şartıdır. Birinci dava ile ikinci davanın müddeabihlerinin (konusunun), dava sebeplerinin (vakıaların) ve taraflarının aynı olması maddi anlamda kesin hüküm oluşturur. Kesin hüküm, hem bireyler için hem de devlet için hukuki durumda bir kararlılık ortaya koyar. Bununla, hukuki güvenlilik ve yargı erkine güven sağlandığından kamu yararı ile doğrudan ilgilidir.

Mahkeme, hem davanın açıldığı günde, hem de yargılamanın her aşamasında dava şartlarını kendiliğinden araştırıp inceler ve bu konuda tarafların istem ve beyanları ile bağlı değildir. Dava şartları dava açılmasından hüküm verilmesine kadar varolmalıdır.

Bu bağlamda, Davacı tarafından tarafları, konusu ve maddi vakıaları bu dava ile aynı olan ... İş Mahkemesinde sigortalılığının tespiti talepli açılan davanın kısmen kabulüne dair kararın 21. Hukuk Dairesince onanarak kesinleştiği, bu bakımdan bir kısım sigortalılık süresi yönünden daha önce verilmiş ve kesinleşmiş bir mahkeme kararı varlığı karşısında, kesinleşmiş bu karar çerçevesinde değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.